Изложување на сонце: мерки на претпазливост и заштита

Сите ние треба да се изложиме на сонце, бидејќи тоа е нашиот примарен извор на витамин Д, коj ни помага да апсорбираме калциум за посилни, поздрави коски. Но, не е потребно да се минува многу време на сонце, за повеќето луѓе да добијат витамин Д и со повторување на незаштитена изложеност на ултравиолетови зраци на сонцето може да се предизвика оштетување на кожата, оштетување на очите, намалување на имунолошкиот систем и рак на кожата. Дури и луѓе во своите дваесетти години може да развијат рак на кожата. Повеќето деца се на границата помеѓу 50% и 80% од нивниот живот изложени на сонце пред да наполнат 18, па затоа е важно родителите да ги учат децата како безбедно да уживаат во забавата на сонцето.

Факти за изложување на сонце

Сонцето зрачи светлина на земјата, а дел од таа светлина се состои од невидливи ултравиолетови (УВ) зраци. Кога овие зраци продираат до кожата, тие предизвикуваат тен, горење на кожата и други оштетувања. Сончевата светлина содржи три вида на ултравиолетови зраци: УВА, УВБ и УВЦ.

УВА зраците предизвикуваат стареење на кожата и брчки и придонесуваат за рак на кожата, како што е меланом. Бидејќи УВА зраците поминуваат низ озонската обвивка (заштитен слој на атмосферата или штит околу земјата), тие го сочинуваат мнозинството од нашето изложување на сонце. Внимавајте со солариумот, бидејќи тие ги користат УВА зраците, како и УВБ зраците. УВА тенот не помага во заштитата на кожата од натамошно оштетување, тој само дава боја и лажно чувство на заштита од сонцето.

УВБ зраците се исто така опасни, предизвикувајќи изгореници, катаракта (заматување на леќата на окото) и ефекти врз имунолошкиот систем. Тие, исто така придонесуваат за рак на кожата. Меланомот, најопасната форма на рак на кожата, се смета дека е поврзан со тешките УВБ изгореници што се случуваат пред 20 годишна возраст. Повеќето УВБ зраци се апсорбираат од страна на озонската обвивка, но доволно од нив поминуваат низ неа и предизвикуваат сериозна штета.

УВЦ зраците се најопасни, но за среќа, овие зраци се блокирани од страна на озонската обвивка и не стигнаат до земјата.

Меланин: прва одбранбена линија на телото

УВ зраците реагираат со една хемикалија наречена меланин која се наоѓа во кожата. Меланинот е прва одбрана против сонцето бидејќи тој ги собира опасните УВ зраци пред да направат сериозни оштетувања на кожата. Меланинот се наоѓа во различни концентрации и бои, што резултира со различни бои на кожата. Колку е природно посветла бојата на кожата, толку помалку меланин, кој треба да ги апсорбира УВ зраците и да ја заштити. Потемната боја на кожата, означува повеќе меланин, кој подобро ја заштитува кожата (но, и на темно и на светлокожите деца им е потребна заштита од УВ зраци, бидејќи било какво сончање или горење предизвикува оштетување на кожата).

Исто така, секој со посветла кожа и бојата на очите е со поголема веројатност да има пеги бидејќи има помалку меланин во кожата. Иако пегите се безопасни, изложеноста на сонце може да ги потенцира или да ги потемни.

Како што се зголемува меланинот како одговор на изложувањето на сонце, кожата добива тен. Но, дури и “здравиот” тен може да биде знак на оштетување од сонцето. Ризикот од оштетување се зголемува со износот и интензитетот на изложеност. Оние кои се хронично изложени на сонце, како што се земјоделците, морепловците и тие што уживаат во сунчањето, се изложени на многу поголем ризик. Изгорениците се развиваат кога износот на УВ изложеност е поголема од она што може да се заштити од страна на меланинот во кожата. Незаштитено изложување на сонце е уште поопасно за деца со бемки на нивната кожа (или деца чии родители имаат тенденција да развиваат бемки), многу бледа кожа и коса и фамилијарна историја на рак на кожата, вклучувајќи меланом.

Исто така, не целата сончева светлина е “рамномерна” во УВ концентрација. Интензитетот на сончевите зраци зависи од времето на годината, како и висината и должината на вашата локација. УВ зраците се најсилни во текот на летото. Запомнете дека тајмингот на оваа сезона варира од локацијата, ако патувате во странство во текот на својата летна сезона, ќе треба да ја спакувате најсилната заштита од сонце која постои.

Дополнителна заштита е исто така потребна во близина на екваторот, каде што сонцето е најсилно, и на големи надморски височини, каде воздухот и покриеноста од облаци е со помал обем и штетните УВ зраци полесно пробиваат низ атмосферата. Дури и за време на зимските месеци, ако се оди на скијање во планините, не заборавајте да применувате заштита; УВ зраците се одбиваат од снегот и водата и на тој начин се зголемува веројатноста за изгореници.

Препарати за заштита од сонце

Препаратите за заштита од сонце содржат еден или повеќе заштитни хемикалии кои ги апсорбираат и распрснуваат ултравиолетовите зраци. Овие имаат нумерички систем за рангирање за да се укаже на одреден степен на заштита. Броевите, познати како Sun Protection Фактори (SPF), се наведени на етикетата на производот. Колку е повисок бројот на SPF, толку е поголема заштитата. И покрај тоа, УВ зрачењето при сончање неможе да се спречи 100 проценти. Препаратите за заштита од сонце се достапни во повеќе форми, вклучувајќи  лосиони, креми, гелови, спрејови, масти и восок стапчиња.

Применувате заштитни препарати околу 15 до 30 минути пред деца да одат надвор, така да може да се формира добар слој на заштита. Не заборавајте ги усните, рацете, ушите, нозете, рамењата, и позади на вратот. Нанесете препарати за заштита и под костимот за капење (во случај да се измести кога се движите). Не штедете на препаратот за заштита; применувајте го великодушно. Реаплицирајте често, на секои 2 часа, како што е препорачано од страна на Американската академија за дерматологија. Реаплицирајте после потење или пливање. Применувајте водоотпорни препарати ако сте околу водата или пливате. Водата ги одразува и интензивира сончевите зраци, па на децата им треба заштита што трае. Водоотпорните препарати може да траат до 80 минути во вода. Но, без оглед на водоотпорната етикета, не заборавајте да нанесете заштита од сонце.

Масла за мачкање

Маслата често содржат лубрикант кој го намалува ефектот на сушење на кожата на сонце. Сепак,  лосионите, маслата, геловите и други видови подмачкувачи се без дополнителна заштита (УВ заштита), како и препаратите за домаќинство, како што е минералното масло или маслото за бебиња и јод. Единствената нивна полза е навлажнувањето но не обезбедуваат заштита од сончевите зраци.

Вештачки потемнувачи

Пигментни лосиони, вештачки потемнувачи и привремените бронзени дамки содржат хемикалии кои реагираат со надворешниот слој на кожата и бојата на кожата, без никаква заштита, освен ако тие, исто така, содржат состојки за заштита од УВ зраците. Резултатите се подобрени во последните неколку години. Американската академија за дерматологија наведува дека единствениот безбеден тен е од вештачките производи за потемнување. Привремените потемнувачи се растворливи во вода, а бојата се отстранува со миење со сапун и вода. Прочитајте го упатството за информации, за да ги утврдите карактеристиките на производот и начинот на употреба.

Избор на фактор за заштита

Изберете фактор за заштита или производи кои ги блокираат УВ зраците согласно со рејтингот на SPF за да постигнете оптимална заштита за вашите потреби. SPF е нумерички систем за рангирање за да се укаже на степенот на заштита на производите. Сончањето не ви дава целосна заштита. При примена на фактор за сончање вашата кожа добива еквивалент на 1 минута од UVB зраци за секој 15 минути поминати на сонце. Така, 2 часа на сонце со SPF 15 заштита од сонце е иста како и поминати 8 минути незаштитен. SPF 15 или повеќе се препорачува да се користи преку целата година од страна на сите типови на кожа, а за оние со повеќе или помалку бледа кожа се препорачува  употреба на заштитен фактор од 30 или повеќе.

Водоотпорност и апликација

Заштитата од сонце се губи преку топлина, влажност, потење и триење. Реаплицирање на средствата за заштита при сончање  ги продолжуваат заштитните бенефиции. За дополнителна заштита при изложување на вода, како на пример при пливање или скијање на вода, барајте водоотпорни производи. Следете ги упатствата од етикетата бидејќи времето на водоотпорност варира и тие обично обезбедуваат заштита за најмалку 80 минути, при пливање или потење. Некои од нив обезбедуваат заштита за 40 минути. Луѓето треба да ги реаплицираат по пливањето или потење во голема мера.

Облека за заштита од Сонцето

Прикривање од сонцето е еден вид на заштита од дејствувањето на ултравиолетовите зраци. Носењето маица со долги ракави и долги панталони или долги здолништа ќе обезбедат оптимална заштита. Општо земено, ткаенини со поцврсто, погусто ткаење, во темни бои, помешани и мат, даваат најдобра заштита. За жал, овие материјали имаат тенденција да бидат топли и помалку удобно да се носат. Плетените конструкции, како памучните маици, даваат релативно слаба заштита (SPF рејтинг од 4.8), бидејќи УВ зраци минуваат низ петелките на плетената структура.

Неколку компании промовираат ткаенини со заштита од сончева светлина или UV отпорност. Овие материјали обично имаат погусто ткаење или плетка и обично се потемна боја. Многу заштитни материјали од сонце имаат етикета со листата на вредноста на ултравиолетовиот заштитен фактор (UPF), која е на ниво на заштита на облеката и ќе им овозможи заштита од сончевите УВ зраци (на скала 15-50 +). Колку е повисок UPF, толку повеќе заштита од УВ зраци.Трите категории на УПФ заштита се:

–          од 15 до 24 обезбедува добра УВ заштита

–          од 25 до 39 обезбедува многу добра УВ заштита

–          од 40 до 50 обезбедува одлична УВ заштита

Облеките етикетирани како заштитни од сонце или УВ-заштитни треба да имаат најмалку УПФ 15. Облеката може да ја загуби својата ефективност при заштита од сонце ако е премногу тесна или оптегната, влажна или мокра, и се носи и пере често.

Во прилог на облека што ја покрива кожата, не заборавајте да носите капи, кои обезбедуваат заштита. Поширока сенка за очите, ушите и вратот. Изберете стилови кои овозможуваат циркулација на воздухот и нудат заштита, како и удобност.

Користете заштитни очила за сонце

Изложувањето на сонце ги оштетува очите, како и кожата. Дури и еден ден на сонце може да резултира со оштетување на корнеата (најоддалечената, јасна мембрана, слој на окото). Кумулативната изложеност може да доведе до катаракта (заматување на леќата на окото, што доведува до заматен вид), подоцна во животот. Најдобар начин да се заштитат очите е да се носат очила за сонце.

Не сите очила за сонце обезбедуваат исто ниво на ултравиолетова заштита; затемнети пластични или стаклени леќи без посебни УВ филтри се само трик за очите и даваат лажно чувство на безбедност. Набавете очила за сонце со етикети кои со сигурност обезбедуваат 100% УВ заштита.

Избегнувајте ги најсилните зраци во денот

Прво, барајте сенка кога сонцето е највисокото и најсилно (обично од 10 часот до 16:00 во северната хемисфера). Ако децата мора да бидат на сонце помеѓу овие часови, не заборавајте да применувате заштитни очила – дури и ако тие само си играат во дворот. Во повеќето случаи штетата се случува како резултат на случајна изложеност во текот на секојдневните активности, а не на плажа.

Дури и на облачно, и ладно време, УВ зраците патуваат низ облаците и се одбиваат од песок, вода, па дури и бетон. Облаците и загадувањето не ги филтрираат УВ зраците, и тие може да дадат лажно чувство на заштита. Ова “невидливо сонце” може да предизвика неочекувани изгореници на кожата и оштетување. Често, децата не се свесни дека тие развиваат изгореници на постудено или ветровито време, бидејќи температурата или ветерот ја одржува кожата постудена на површината.

Бидете сигурни дека вашите деца нема да користат солариум во секое време, дури и како “подготовка” за патување во топла клима. Двата вида УВА и УВА / УВБ солариуми произведуваат изгореници. И на тој начин се зголемува ризикот од меланом кај луѓето кои користеле солариум пред возраст од 35 години.

Бидејќи доенчиња имаат потенка кожата и неразвиени меланин, нивната кожа може полесно да изгори отколку кожата на постарите деца. Но сончањето не треба да се применува за бебиња до 6 месеци возраст, па тие апсолутно мора да се чуваат надвор од сонцето секогаш кога е можно. Ако вашето дете мора да е на сонце, треба да го облечете во облека која го покрива телото, вклучувајќи и капи со широки стреи кои ќе држат сенка на лицето. Користете чадор за да создадете сенка.

Дури и постарите деца треба да го избегнуваат сонцето. За целодневно изложување на отворено, носете и голем чадор. Ако не е премногу топло надвор и нема да направите децата да се чуствуваат непријатно, облечете ги во долги ракави  и / или долги панталони.

Проверете ги лековите

Некои лекови ја зголемуваат чувствителноста на кожата на УВ зраци. Како резултат на тоа, дури и луѓе со кожа кој не се стреми да гори лесно може да развијат сериозни изгореници во само неколку минути кога земаат определени лекови. Луѓето со блед тен, се разбира, се уште повеќе ранливи.

Консултирајте се со вашиот лекар или фармацевт дали некој рецепт (особено антибиотиците и лековите за акни) или некој од препишаните лекови кои ги земате, можат да ја зголемат чувствителноста кон сонцето. Ако е така, секогаш преземајте дополнителни мерки на претпазливост за сонце. Најдобра заштита е прикривањето или престој во затворен простор, зашто дури и препаратите за заштита не секогаш може да ја заштитат кожата од сонце, при осетливост предизвикана од лекови.

Изгореници

Изгорениците може да се појават особено по долг ден на плажа или парк. Често, тие изгледаат добро во текот на денот, но потоа постепено се развива  “изгореност”, која подоцна таа вечер може да биде болна и жешка, па дури и да допринесе да се чувствувате болни.

Кога сте изгорени, обично доживувате болка и чувство на топлина – симптоми кои имаат тенденција да станат посериозни неколку часа по изложување на сонцето. Некои, исто така развиваат морници. Бидејќи сонцето ја има исушено нивната кожа, може да станат нервозни. Изгорената кожа почнува да се лупи за една недела по изгорениците. Охрабрете се да не ја чешате или лупите веќе изгорената кожа, бидејќи кожата под изгорениците е почувствителна на инфекции.

Ако добиете изгореници, овие совети може да помогнат: изладете се со ладна (не студена) бања, или нежно нанесувајте ладни, влажни облоги на кожата за да помогнете во ублажувањето на болката и топлината. За да се олесни непријатноста, применувајте чист алое вера гел (достапен во повеќето аптеки) на било која изгорена област. Земете анти-инфламаторен лек како ибупрофен или ацетаминофен, за да се намали болката и чешањето. (Не им давајте aspirin на децата и на тинејџерите.) Diphenhydramine, исто така, може да помогне да се намали чешањето и отекувањето.

Применувајте навлажнувачки крем за да ја рехидрирате кожата и да го излекувате чешањето. За посериозно изгорени области, се применува еден тенок слој од 1% хидрокортизон крем за да се помогне со болката. (Не користете нафтени производи, бидејќи тие спречуваат да се ослободи вишокот топлина и пот. Исто така, избегнувајте прва помош производи кои содржат benzocaine, кои можат да предизвикаат иритација на кожата или алергија).

Ако изгорениците се тешкi и се развијат плускавци, јавете се кај вашиот лекар. Додека се видите со вашиот лекар, немојте да се чешате, да ги лупите или да ги стискате пликовите, кои можат да станат инфицирани лесно и може да резултираат со лузни. Седете во сенка додека изгорениците не се излечат. Било кое дополнително изложување на сонце само ќе го зголеми интензитетот и ќе ја зголеми болката.