Откријте го навреме ракот на дебелото црево

Раното откривање на промени ( предканцерогени) состојби на дебелото црево и рано откривање на рак на дебелото црево значително ја подобрува прогнозата за болеста.
Секоја година, 608.000 луѓе умираат од рак на дебелото црево во светот, што претставува 8 проценти од сите смртни случаи поврзани со малигни тумори.
И кај мажите и кај жените, ракот на дебелото црево се рангира на второто место по фреквенција – зад ракот на дојката кај жените и зад ракот на белите дробови кај мажите.
Причината за рак на дебелото црево не е позната. Она што се знае денес, е дека е несомнено комплексна интеракција на серија од канцерогени фактори на животната средина, но и наследните фактори. Иако повеќето случаи на рак на дебелото црево се спорадни- повремени и се јавуваат кај луѓе кои немаат семејна предиспозиција, во 10-30 проценти од случаите постои историја на постоење на рак на дебелото црево во потесното семејство, кои јасно упатува на постоење на наследни фактори. Спорадични форми на рак на дебелото црево во најголем процент се јавуваат од аденоми, бенигни израстоци на почетокот на дебелото црево што може да се трансформира во малигнен тумор, односно ракот на дебелото црево.
Превенција на рак на дебелото црево

Постојат три стратегии за да се спречи рак на дебелото црево.
Примарната превенција има за цел намалување на ризикот од развој на рак на дебелото црево и се базира главно на промени во животниот стил, особено промената на навиките во исхраната. Во примарната превенција подразбира употреба на природни, синтетички или био-хемиски агенси кои имаат за цел да се спречи формирањето на аденом и / или рак на дебелото црево, а денес се главно фокусирани на спроведувањето на различни анти-инфламаторни лекови со исклучително контрадикторни резултати во однос на ефикасност.
Најважните стратегии за превенција на рак на дебелото црево претставува рано откривање на слузницата промени на дебелото црево (секундарна превенција), основната намера на рано откривање на промени во поставата на дебело црево, како што се аденоми и назабени израстоци на дебелото црево и на тој начин да се спречи создавањето на рак дебело црево. Во секундарна превенција и рано откривање има рак на дебелото црево, каде болеста во рана фаза, прогнозата е одлична.
Секундарна превенција на колоректален карцином обично е дел од националните програми за одредени земји, а има за цел да се воспостави систем на програмирани секундарна превенција во однос на севкупниот скрининг на населението со претходно дефинирани критериуми.
Третата форма на терциерна превенција, е стратегијата која се граничи со секундарна превенција и се претпочита да се заснова на следните методи : аденом или назабени израстоци на дебелото црево целосно отстранети.

Основни методи за секундарна превенција на рак на дебелото црево

Основните методи кои се користат во секундарна превенција на рак на дебелото црево може да се подели во две главни групи: тестови кои го откриваат траги од крв во столицата, кои не се видливи со голо око и други тестови кои се користат за анализа на директно морфолошки промени на слузницата на дебелото црево, а кои вклучуваат можност ендоскопски преглед на дебелото црево (т.е. колоноскопија).
За разлика од земјите на Европската унија и во Австралија, каде што програмите на секундарна превенција претежно се базира на употреба на тестови, кои откриваат тајни крварења, во комбинација со колоноскопија, во САД, е доминантен метод за секундарна превенција е речиси исклучиво колоноскопија.
Колоноскопија како секундарен превентивен метод

Колоноскопијата е од огромно значење за рано откривање на промени во дебелото црево. Бројни студии покажале дека колоноскопијата како секундарен превентивен метод ја намалува инциденцата на рак на дебелото црево. Клучен предуслов е да се обезбедат основни параметри за проверка на квалитетот, вклучувајќи и квалитетна подготовка на пациентот, посветеност и искуство на вработените, како и минимални технички предуслови.
Главниот проблем со употребата на колоноскопија како единствен и основните методи за секундарна превенција од рак на дебелото црево е недостаток на адекватни ресурси и способности да направат основни процедури за квалитетни постапки. Колоноскопија е исто толку важна како и други методи за рано откривање на рак на дебелото црево, а се многу ефективни за рано откривање на промени во дебело црево, особено аденоми промени кои имаат потенцијал малигна трансформација.
Тестови за окултно крварење во столицата
Тестовите наменети за откривање на траги од крв во столицата, која не може да се забележи со голо око во принцип, може да се подели во две категории: тестови кои претежно се базираат на псеудопероксидазна активност на HEM (во раствор на алкохолот се ослободува кислород кој реагира со компонентата guaiac произведувајќи нестабилна сино или сино-зелена боја), како и тестови врз основа на употреба на антитела специфични за човечкиот хемоглобин, глобин со кој се открива крв во столицата.
Со користење на ” guaiac гвајац” тестови на крв во столицата , можно е да се намали смртноста од ракот на дебелото црево до 20-30 проценти, ако се спроведува секоја година (или секоја втора година). Големиот проблем на тестовите на “гуајак” е дека претходното тестирање на столици бара соодветно ограничување во исхраната и бара најмалку две анализи.
За разлика од класичните “гуајачки” тестови, фекалниот имунохемиски тест овозможува квантитативно мерење на крвта во столицата, со што се намалува субјективноста на интерпретацијата на тестот и зголемување на ефикасноста. Покрај тоа, само еден примерок од столици е доволен за тестирање на фекална имунохемија, без потреба од некои посебни ограничувања за исхраната.

Во случај, лице кое има близок роднина со рак и / или аденом на дебелото црево, на возраст од шеесет години, секундарна превенција на колоректален карцином е пожелно, но на 40-годишна возраст.
Кај луѓето со фамилијарна предиспозиција за фамилијарна аденоматозна полипоза секундарната превенција на рак на дебелото црево треба да започне на 40-годишна возраст со задолжително генетско испитување.