Опис

Генетското тестирање обично се прави со земање на примерок од крвта на лицето. Промените во генетскиот материјал кои може да бидат откриени со ваков вид на тестирање се разликуваат во големина. Понекогаш делови, дури и цели хромозоми може да бидат изменети или пак целосно да недостасуваат. Во други случаи присутна е мутација на некој ген која предизвикува тој да биде нефункционален. Еден тип на мутација е познат како наследна мутација. Наследните мутации исто така може да се наречат и гаметни мутации, бидејќи мутацијата се наоѓа во сите клетки од телото на едно лице, вклучувајќи ги и репродуктивните клетки – сперматозоидите кај мажите и јајце-клетките кај жените. Токму ова е причината зошто наследните мутации всушност и се наследуваат, т.е. се пренесуваат од родител на дете. Генетското тестирање често го бара присуството или отсуството на ваквиот тип на мутации на гените.

Гените и ракот

Ракот се дефинира како клетка која неконтролирано расте и последователно врши инвазија т.е. ги напаѓа соседните клетки и ткива. Постојат неколку чекори кои се вклучени во процесот кој предизвикува нормалните клетки да станат малигни (канцерни). Се верува дека различни гени играат одредена улога во овој посебен процес. Онкогените вообичаено го промовираат т.е. поттикнуваат клеточниот раст. Меѓутоа, доколку се премногу изразени или мутирани, може да предизвикаат да се појави рак. Тумор – супресорните гени (гени кои го потиснуваат туморот) кога работат правилно спречуваат клетките да растат премногу бргу или надвор од контрола.

Доколку овие гени не можат да ја вршат нивната функција поради присуство на мутации, клетките може да растат надвор од контрола и да станат канцерни. Конечно, ракот исто така може да биде предизвикан од дефектни ДНК гени за поправка. Овие клетки всушност ги корегираат најчестите грешки кои телото (организмот) ги прави како што ДНК се копира самата себе, процес што нормално се случува. Меѓутоа, доколку овие гени не можат да ги корегираат грешките, овие грешки може да се акумулираат и да

доведат до рак. Многу е важно да се запамети дека иако сите видови на рак се генетски или предизвикани поради промена во гените, само мал дел од случаите на рак се наследни т.е. пренесени од родител на дете. Се смета дека само околу 5-10% од случаите на рак припаѓаат на оваа категорија и ова е јасен показател дека мнозинскиот дел од случаите на рак не се наследни. Повеќето видови на рак се должат на други причини, како на пример изложеноста на животната средина. Вообичаено многу е тешко да се одреди точната причина за појавата на рак кој не е познат да е резултат на променет ген.

Идентификување ризични поединци и семејства за наследен рак

Иако научниците имаат идентификувано генетски тестови за најчестите облици на рак како на пример рак на дојка или рак на дебелото црево, генетското тестирање не е опција која треба да се понуди на сите луѓе со рак, па дури и на оние кои можеби имаат случаи на рак во нивните семејства. Ова примарно се должи на фактот што ракот во најголемиот дел од случаите не е наследен т.е. не се пренесува во семејството. Затоа, генетското тестирање нема да биде од корист за многу луѓе. Со цел да се утврдат оние лица кои можат да имаат корист од подложувањето на генетско тестирање за рак, здравствените работници треба да бидат свесни за одредени аспекти на личната и семејната историја на рак на поединецот.

Кога пациент ќе се сретне со советник за генeтски испитувања, советникот ќе постави прашања во врска со неговата лична како и семејна историја на рак. Советникот  исто така ќе нацрта детално семејно стебло, а потоа ќе го испита семејното стебло со цел да одреди дали постојат одредени докази кои би довеле до заклучокот дека ракот можеби е наследен. Доказите кои може да се најдат во едно семејно стебло се набројани во продолжение, при што како пример е земен рак на дојка.

• Повеќе роднини во повеќе од една генерација со исти или пак поврзани типови на рак. На пример, баба, мајка и ќерка со рак на дојка, или пак роднини со рак и на градите и на јајниците.
• Рак кој се јавува во семејство на помала возраст отколку што типично се јавува кај останатата популација. На пример, ракот на дојката обично се јавува кај жените како што стареат, најчесто во нивните 60-ти до 70-ти. Меѓутоа, во семејства кои можат да имаат промена во генот која доведува до зголемување на ризикот за развој на рак на дојка, болест може да се јави кај жени на многу помала возраст.
• Рак што се јавува во парни органи. На пример, рак на дојка кој се јавува и на двете гради кај жената. Ова исто така се нарекува билатерален рак на дојка.
• Развој на повеќе од еден вид поврзани облици на рак кај истото лице во рамките на семејството. На пример, женска роднина со дијагностциран рак и на дојка и на јајниците на помала возраст.
• Специфична етничка припадност. Мутациите на одредени гени кои ја дефинираат подложноста на рак може да имаат поголема веројатност да се јават кај индивидуи кои припаѓаат на одредена етничка група. Поради ова многу е битно комплетното семејно дрво да ги вклучува и земјите каде роднините на личноста живеат или првично живееле.

Доколку советникот за генетски испитувања или друг давател на здравствени услуги забележи една или повеќе од горенаведените карактеристики во семејно стебло на поединецот, тој може да разговара со пациентот за можноста за генетско тестирање. Во случај на генетско тестирање за рак, тоа се нуди на пациентот само доколку постојат опции на располагање  да се набљудува одреден вид на рак и да се открие рано или пак можеби да се спречи воопшто да се појави.

Процес на генетско тестирање

Процесот на генетско тестирање за гени кои можат да го зголемат ризикот за рак е различен од другите медицински тестови. Гените кои се вклучени во ракот се нарекуваат гени подложни на рак (гени кои ја дефинираат подложноста на рак).  Доколку се идентификува мутација кај некој од овие гени, тоа не значи дека личноста има рак, туку дека постои зголемен ризик во иднина да се појави рак. Дополнително, доколку лицето кое се подложува на генетски тестирања веќе има рак, овие тестови може да покажат дали постои зголемен ризик кај него повторно да се појави рак. Меѓутоа, ризикот за развој на рак не е 100%. Веројатноста дека кај некоја личност ќе се развие рак доколку истата носи променет ген е наречена пенетрација (или пенетрантност). Пенетрацијата може да се разликува дури и кај роднини во едно исто семејство, а причините за тоа се уште не се добро разбрани. На пример, мајка со мутација на гените подложни на рак можеби никогаш нема да развие рак, но може да го пренесе мутираниот ген на својата ќерка, на која можеби ќе се случи да и биде дијагностициран рак на помала возраст.

За семејство во кое претходно не е дефинирана наследна мутација најдобро е да се започне генетското тестирање со земање примероци од крв од лице кое имало рак на рана возраст. Од оваа крв научниците ќе бидат во можност да извадат примерок од ДНК. Потоа постојат голем број на начини на кои тие може да ја погледнат ДНК за да утврдат дали е присутна мутација. Најчесто користениот метод е познат како секвенционирање, при што хемиската секвенца на ДНК на пациентот се споредува со ДНК за која се знае дека е нормална. Научниците ќе бараат какви било разлики, како на пример делови од ДНК кои недостасуваат или пак се вишок во генот на пациентот. Тестирање може да биде многу скапо и може да потрае неколку недели или месеци со цел да се добијат резултати.

Категории на резултати

Позитивен резултат од генетското тестирање укажува на присуството на генетска мутација за која се знае дека е поврзана со зголемен ризик за развој на рак. Откако ваков вид на мутација ќе се  пронајде кај одредено лице, можно е да се тестираат роднините на тоа лице – како на пример децата, со цел да се открие присуството или отсуството на истата таа мутација. Ова тестирање може да се направи во релативно пократок временски период и дава резултати кои се јасно позитивни или негативни за одредена мутација.

Доколку некој роднина во семејството се тестира за мутација на гените подложни на рак која претходно била идентификувана – и истата не се пронајде, овој тип на тест резултати се нарекува вистински негативен. Ова значи дека лицето не ја наследило мутацијата на гените која е причината што кај останатите (еден или повеќе) неговите роднини  се развил рак. Доколку некое лице добие вистински негативен резултат, ризикот кај него да се развие рак се смета дека е сведен на исто ниво на било кој друг човек од општата популација. Исто така, бидејќи тие не ја наследиле мутацијата, тие не можат да ја проследат понатаму на нивните поколенија. Терминот “вистински негативен” се користи за да се разликува овој тест резултат од негативен или неодреден резултат, што се опишува во продолжение.

Ако кај првата тестирана личност од едно семејство не се пронајде промена во генот подложен на рак, овој резултат е негативен. Сепак, овој резултат често се нарекува неопределен. Тоа е затоа што еден негативен тест резултат не може целосно да ја отфрли можноста да постои наследен рак кај останатите членови од семејството. Толкувањето на овој вид резултати може да биде многу комплексна. На пример, негативниот резултат може да значи дека методот користен за да се открие мутацијата можеби не е доволно чувствителен за да ги открие сите мутации на генот, или можеби дека мутацијата е во дел од генот кој е тежок за анализа. Исто така тоа може да значи дека личноста  има мутација на некој друг ген подложен на рак кој сеуште не е откриен или пак е исклучително редок. Конечно, негативниот резултат може да значи дека тестираната личност нема никаков зголемен ризик за развој на рак само поради мутација на еден единствен ген подложен на рак.

Понекогаш се идентификуваат мутации во гените поврзани со ракот и научниците не знаат што тие значат. Тие не знаат дали овие мутации на некаков начин делуваат на функционирањето на гените – а со тоа и дали го зголемуваат ризикот за појава на рак кај личноста, или пак се само нормални промени на ДНК кои само прават генот на едно лице малку да се разликува од оној на друго. Кога ќе се случи ова, советникот за генетско тестирање може да соработува со лабораторијата со цел да се одреди дали може да се направат идни истражувања со цел да се најде значењето на тест резултатите на пациентот. Во принцип, советникот за генетско тестирање ќе му помогне на пациентот да го разбере значењето на неговите тест резултати, без разлика дали се позитивни, негативни или неопределени.

Предности и ограничувања на процесот на генетско тестирање на гени подложни на рак

Постојат потенцијални придобивки за пациентите кои се подложени на генетско тестирање, но исто така можни се и одредени ограничувања и ризици поврзани со добиените информациите. Советникот за генетско тестирање детално ќе поразговара за овие прашања со пациентот. Пред да се  подложи на генетско тестирање, пациентот е должен да потпише формулар за согласност. Ова е пишан документ кој укажува на тоа дека пациентот ги разбира придобивките и ризиците од генетското тестирање, и дека направил независна одлука да се подложи на тестирањето. Процесот на информирана согласност е многу важен дел од генетското советување и тестирање. Со исклучок на ФАП (фамилијарна аденоматозна полипоза), каде полипите а последователно и ракот на дебелото црево можат да се случат и на рана возраст т.е. во адолесцентноста, други видови рак поврзани со поседувањето на изменет облик на генот кој ја дефинира подложноста на рак на дојка или рак на дебелото црево типично не се појавуваат на рана возраст. Поради тоа, генетското тестирање за мутации на овие гени вообичаено се нуди само на мажи и жени кои се на возраст од 18 години и повеќе. Дополнително, лицата на возраст над 18 години се правно т.е. законски способни да обезбедат информирана согласност.

Предности на учеството во генетско тестирање за промени во гените кои ја дефинираат подложноста на рак:

• Резултатите од генетското тестирање може да обезбедат дополнителни информации во врска со зголемениот ризик за развој на рак во иднина. Исто така може да обезбедат ослободување од загриженоста ако човек дознае дека не носи променет ген.
• Ако за некого се утврди дека постои зголемен ризик за развој на рак, личноста може да избере нејзината состојба да се следи од порана возраст и почесто отколку личност која нема промени во гените кои ја дефинираат подложноста на рак. Резултатите исто така може да им помогнат на мажите и жените да одлучат за профилактичка (превентивна) хирургија.
• Тестирање може да обезбеди информации во врска со ризикот за развој на рак кај децата, браќата / сестрите и другите блиски роднини.
• Генетското тестирање може да им помогне на лицата да разберат зошто кај нив и/или  кај нивните членови на семејството се развива рак. Ова може да ослободи  личност од емоционалниот товар поврзан со нивното дијагностицирање на рак.

Ограничувања и ризиците на учесниците во генетско тестирање на гените кои ја дефинираат подложноста на рак:

• Можно е резултатите од генетското тестирање да бидат тешки за толкување. Дури и ако пациентот добие позитивен тест резултат, тоа не значи дека тој / таа дефинитивно ќе добие рак.
• Во текот на процесот на генетско тестирање, една личност може да дознае информации за себе или за други членови на семејството. На пример, може да се јави случај кога дете е посвоено или пак кога ќе се покаже дека одредена личност не е биолошки татко на дете. Ваков вид на информации може да предизвикаат непријатни ситуации и затегнати односи во семејството.
• Некои пациенти можат да станат тажни, лути или вознемирени ако дознаат дека имаат мутација на генот кој ја дефинира подложноста на рак. Во случај кога ваквите чувства се многу интензивни, од корист може да биде психолошко советување.
• Резултатите од генетското тестирање може да стават одредена личност во позиција да биде под ризик за дискриминација од страна на осигурителните компании (во поглед на здравствено / животно осигурување) или пак од страна на работодавците. Постојат неколку закони кои обезбедуваат ограничена заштита на луѓето кои ќе се подложат на генетско тестирање. Завршувањето на “Проектот Човечки геном” (Human Genome Project), кој има за цел да ги мапира сите гени во човековото тело, ќе го зголеми бројот на генетски тестови кои се на располагање. Затоа, потребно е да се донесат дополнителни закони кои ќе ги заштитат луѓето кои ќе подлегнат на генетско тестирање од било каков вид на дискриминација.

Здружението Борка, следејќи ги препораките на Светската здравствена организација [СЗО], повикува на утврдување минимум стандарди за контрола на заболувањата и смртноста од ракот. Меѓународните искуства на СЗО говорат дека стандардите треба подеднакво да се имплементираат за превенција и рана дијагноза, но и за квалитетна грижа на пациентите кои веќе се соочуваат со ракот. Квалитетната грижа подразбира еднаков третман на сите пациенти, редовно информирање за типот на болеста и можностите за лекување, постојана достапност на постоечките современи терапии и вложување во нови знаења и технологии.

- За пациентите со рак битката не е однапред изгубена. Ракот може да биде излечива болест, но само доколку рано се дијагностицира и на време се примени соодветен третман – изјавува Биба Додева, претседател на здружението Борка, во најава на Светскиот ден за борба против ракот.

Населението во Македонија сè повеќе се едуцира за потребата од рана дијагноза, а благодарение на акциите на пациентските здруженија и Министерството за здравство. Следен чекор мора да биде стратешкиот пристап кон обезбедување современи терапии за сите пациенти болни од рак, што директно ќе придонесе кон намалување на смртноста на пациентите, продолжување на животот кај болните од рак и обезбедување квалитет на живеењето наспроти товарот што го носи болеста.

Според клиничките истражувања и светските искуства, современите терапии обезбедуваат продолжување на животот од најмалку 5 години, а во случај на рана дијагноза овозможуваат и целосно преживување. Ваквите терапии се веќе достапни во регионот и во Македонија, за што е потребно покривање на трошоците од страна на државата и информирање на граѓаните за нивната достапност.

Во исто време, Борка повикува и на поголема внимателност на населението. Глобалната кампања за борба против ракот на СЗО потенцира дека главните причинители на малигните заболувања се повеќе ги допираат и децата. Особено треба да се внимава на пропорционална телесна тежина, здрава исхрана, постојана физичка активност, избегнување директни или индиректни контакти со чад од цигари и контролирана употреба на алкохол.

Статистиките за подемот на заболувањата од ракот се доволен показател за потребата од координирано дејствување на глобално и пред се на национално ниво. Бројот на смртни случаи предизвикани од ракот ќе се зголеми од 7,9 милиони во 2007 година, на 11,5 милиони во 2030 година. Бројот на заболени пак, ќе се зголеми од 11,3 милиони во 2007 година, на 15,5 милиони во 2030 година. Како одговор на овие бројки стои и фактот дека 40% од случаите на рак може да се превенираат или излечат.

Проектот ќе финишира во месец март со реализација на т.н. Прошетка за лекот која традиционално се одржува во повеќе светски метрополи, а чија цел е поддршка во истражувањето и воопшто борбата против оваа болест.

На конференцијата која беше модерирана од г-ѓа Весна Петрушевска – Тренкоски, се обратија г. Бујар Османи – Министер за здравство на Република Македонија, г-ѓа Симоне Филипини – Амбасадорка на Холандија во РМ, г. Ален Бергант – Амбасадор на Словенија во РМ и г-ѓа Биба Додева – претседателка на здружението Борка. Конференцијата за рак на дојка ги претстави и сегашните активности на дел од земјите-членки на ЕУ кои значително се посветени на оваа проблематика.

Амбасадорката на Кралството Холандија во Република Македонија, г-ѓа Симоне Филипини, ја потенцираше потребата од свесност и претпазливост на сите граѓани, како и улогата на поединецот во борбата против ракот на дојка. Моќта на здружувањето и мобилизацијата во борбата против ракот на дојка во Холандија резултира со обезбедување на донации во износ од повеќе од 70 милиони евра на годишно ниво, кои се користат за поддршка на пациентите и за развој на нови современи терапии. Во своето излагање, таа истакна и дека главниот фактор во борбата против ракот на дојка во нејзината држава, е силниот самоорганизиран граѓански сектор, во кој учествуваат 120.000 волонтери. Во Холандија со рак на дојка е дијагнoстицирана секоја деветта жена, а меѓу дијагностицираните биле и 71 маж.

Словенечкиот амбасадор, г. Ален Бергант, ги претстави активностите што Словенија ги презеде за време на своето претседавање со ЕУ, период кога Унијата ја постави борбата против ракот, генерално, за еден од своите приоритети.  “Република Словенија започна скрининг програма за рак на дојка, која ги содржи сите елементи потребни да се задоволат европските насоки за ефективна дијагноза, усвоени на европската експертска конференција одржана во април 2008 година”, рече амбасадорот Бергант, и додаде дека 243.243 жени на возраст меѓу 50 и 69 години, се целна популација на оваа програма, кои секоја втора година добиваат покана за скрининг тест. Покрај дијагностичките центри, во рамки на програмата се користат и 6 мобилни мамографи, со капацитет до 15.000 прегледи годишно.

„Државата одвои 10 милиони денари во рамките на програмата за превенција на ракот на дојка, со која сите жени во Македонија ќе имаат можност за бесплатен ехо и мамографски преглед, без разлика на нивниот осигуренички статус”, изјави министерот за здравство на РМ, г. Бујар Османи. Тој се осврна на активностите кои Министерството и релевантните државни институции ги преземаат против ракот на дојка, бенефициите од бесплатните мамографски прегледи, моменталната состојба со онколошките капацитети, како и предизвиците околу обемот и квалитетот на третман кој им се нуди на пациентите.

Конференцијата се реализира во пресрет на октомври – светски месец за подигање на свесноста за ракот на дојка. Основната нејзина цел е да предизвика мобилизација и здружување на повеќе релевантни фактори во процесот на справување со овој вид на карцином. Домашните институции, граѓанските организации, пациентите и меѓународниот фактор имаат важна улога во анимирање на целото општество преку активности кои допираат до легислативата во здравството, свеста кај населението, пренесување на позитивните искуства, како и грижата и третманот на заболените. Сите овие фактори треба активно да учествуваат во овозможување на информираност, редовни прегледи, рана дијагноза, адекватен и навремен третман, но и грижа и поддршка на пациентите заболени од ракот на дојка.

Д-р Бодаи презентираше застрашувачки статистики кои говорат за светските трендови на дијагностицираност и смртност од ракот на дојка. Имено, според неговите истражувања во текот на 2008 година биле дијагностицирани 1,3 милиони случаи на заболени од рак на дојка, а 502 илјади не ја преживеале болеста.
Неговите анализи говорат дека во 2017 година, бројот на дијагностицирани од ракот на дојка на годишно ниво ќе се зголеми на 2 милиони.

Генерално, бројот на дијагностицирани од било кој тип на рак во 2008 година изнесува 12 милиони, а 7,8 милиони го изгубиле животот. Тоа претставува 13% од сите причини за смрт во светот.

Како резултат на овие факти, д-р Бодаи станал основач и лидер на глобална општествена акција со единствена цел – обезбедување средства за зајакнување на истражувањата во борбата против ракот на дојка. Ја креирал првата поштенска марка за борба против ракот на дојка, чии приходи целосно се наменети за оваа цел. До сега, марката е продадена во 900 милиони примероци и со тоа се обезбедени над 70 милиони долари.

- Американски пошти сметаа дека нема да продадат ни една ваква поштенска марка, пред се поради повисоката цена, но реалноста покажа дека марката за борба против ракот на дојка стана најпродаваната во Америка. Оваа марка спасува многу животи. Оваа марка е глас кој праќа на навремен преглед – објасни д-р Бодаи.

Истовремено, д-р Бодаи, Амбасадата на САД, Борка и Македонското женско лоби апелираа за прифаќање на оваа поштенска марка и во Република Македонија, со цел обезбедување на средства кои ќе се вложат во активности за навремена дијагноза и адекватен третман на заболените од ракот на дојка.

- Искористете го предизборниот процес за да лобирате до релевантните институции и нивните претставници со цел да им кажете дека Вашата поддршка ќе ја добијат оние кои ќе ја поддржат оваа акција – апелираше д-р Бодаи.

Промоцијата на глобалната поштенска марка со наслов „Запечати го ракот на дојка“ е дел од Балканската недела за борба против ракот на дојка иницирана од Амбасадата на САД во Приштина.

Погледнете ги фотографиите од настанот

Рана дијагноза
Почетната фаза на ракот на дојка може да се излекува кај повеќе од 95% од заболените. Редовните лекарски контроли се најефикасни за раното откривање и дијагностицирање на болеста, со што се зголемува и можноста за целосно лекување на ракот на дојка.
На жените кои се над 38-годишна возраст им се препорачува да прават мамографија еднаш годишно. Но иако карциномот на дојка се јавува претежно кај жените во менопауза, сепак и ова “правило” подлежи на промени, особено во последните години, кога примерите кај кои е дијагностициран рак на дојка покажуваат дека возрасната граница е во голема мера поместена.
Во светски рамки, младите жени меѓу 20 и 30 години, сé повеќе заболуваат од рак на дојка. Од тие причини, методот на самопрегледување треба да се применува дури од 15-годишна возраст, препорачуваат стручњаците.

Бидејќи ракот на дојка споро напредува, редовните месечни самопрегледи можат да бидат прилично ефикасни во откривањето на првите симптоми.

Навремено откриен рак на дојка има подобра прогноза и подобар одговор кон терапијата. Денес ракот на дојката се смета за болест во чија основа се биолошки причинители. Затоа и многу внимание се посветува на одредување на тнр.биолошки параметри на туморот: статусот на хормонските рецептори (ЕР, ПР) и ХЕР2 статусот (ХЕР2 – Хуман Епидермал Рецептор 2).
Приближно 20-30% од пациентите со карцином на дојка имаат ХЕР2 позитивна болест. Прекумерната експресија на ХЕР2 рано настанува и се одржува во текот на болеста. ХЕР2 позитивниот статус значи лоша прогноза и поагресивен карцином на дојка. Скоро 25% од естроген рецептор позитивните тумори се и ХЕР2 позитивни.

ТЕСТИРАЊЕ ЗА ХЕР2
ХЕР2 тестирањето кај карциномот на дојка во ран стадиум е важно за прогнозата и изборот на третман. Вообичаено, ХЕР2 тестирањето се изведува со IHC или FISH/CISH. IHC, FISH и CISH се адекватни методологии за да се испита ХЕР2 статусот. ICH 2+ случаи треба секогаш повторно да се испитаат со FISH или CISH.
* IHC имунохистохемија.
** FISH/CISH = ин ситу хибридизации

ТРИ КЛУЧНИ ПОРАКИ ЗА ПАЦИЕНТИТЕ
„Да го знаете Вашиот ХЕР2 статус е важен чекор да Ви се помогне Вам и на Вашиот лекар да го одберете најдобриот достапен третман.“

„1 од 4 жени со карцином на дојка се дијагностицираат со ХЕР2-позитивен
карцином: состојба во која ХЕР2 генот прекумерно се продуцира, предизвикувајќи неконтролиран туморски раст. ХЕР2-позитивните карциноми се многу поагресивни отколку ХЕР2-негативните карциноми.“

„Идентификацијата на пациентите со ХЕР2-позитивна болест е есенцијална за адекватно лекување на пациентите со ран и метастатски карцином на дојка.“

Рана дијагноза
Почетната фаза на ракот на дојка може да се излекува кај повеќе од 95% од заболените. Редовните лекарски контроли се најефикасни за раното откривање и дијагностицирање на болеста, со што се зголемува и можноста за целосно лекување на ракот на дојка.
На жените кои се над 38-годишна возраст им се препорачува да прават мамографија еднаш годишно. Но иако карциномот на дојка се јавува претежно кај жените во менопауза, сепак и ова “правило” подлежи на промени, особено во последните години, кога примерите кај кои е дијагностициран рак на дојка покажуваат дека возрасната граница е во голема мера поместена.
Во светски рамки, младите жени меѓу 20 и 30 години, сé повеќе заболуваат од рак на дојка. Од тие причини, методот на самопрегледување треба да се применува дури од 15-годишна возраст, препорачуваат стручњаците.

Бидејќи ракот на дојка споро напредува, редовните месечни самопрегледи можат да бидат прилично ефикасни во откривањето на првите симптоми.

Навремено откриен рак на дојка има подобра прогноза и подобар одговор кон терапијата. Денес ракот на дојката се смета за болест во чија основа се биолошки причинители. Затоа и многу внимание се посветува на одредување на тнр.биолошки параметри на туморот: статусот на хормонските рецептори (ЕР, ПР) и ХЕР2 статусот (ХЕР2 – Хуман Епидермал Рецептор 2).
Приближно 20-30% од пациентите со карцином на дојка имаат ХЕР2 позитивна болест. Прекумерната експресија на ХЕР2 рано настанува и се одржува во текот на болеста. ХЕР2 позитивниот статус значи лоша прогноза и поагресивен карцином на дојка. Скоро 25% од естроген рецептор позитивните тумори се и ХЕР2 позитивни.

ТЕСТИРАЊЕ ЗА ХЕР2
ХЕР2 тестирањето кај карциномот на дојка во ран стадиум е важно за прогнозата и изборот на третман. Вообичаено, ХЕР2 тестирањето се изведува со IHC или FISH/CISH. IHC, FISH и CISH се адекватни методологии за да се испита ХЕР2 статусот. ICH 2+ случаи треба секогаш повторно да се испитаат со FISH или CISH.
* IHC имунохистохемија.
** FISH/CISH = ин ситу хибридизации

ТРИ КЛУЧНИ ПОРАКИ ЗА ПАЦИЕНТИТЕ
„Да го знаете Вашиот ХЕР2 статус е важен чекор да Ви се помогне Вам и на Вашиот лекар да го одберете најдобриот достапен третман.“

„1 од 4 жени со карцином на дојка се дијагностицираат со ХЕР2-позитивен
карцином: состојба во која ХЕР2 генот прекумерно се продуцира, предизвикувајќи неконтролиран туморски раст. ХЕР2-позитивните карциноми се многу поагресивни отколку ХЕР2-негативните карциноми.“

„Идентификацијата на пациентите со ХЕР2-позитивна болест е есенцијална за адекватно лекување на пациентите со ран и метастатски карцином на дојка.“