Борбата против ракот на дојка е премногу важна за секого од нас, за да им ја препуштиме на другите. Затоа, биди и ти дел од неа! Да им помогнеме на другите да победат!

Со традиционален симболичен марш по улиците на Скопје на 19 Мај 2012 година, Македонија по четврти пат ќе потсети дека е дел од големото светско семејство на борци против ракот на дојка.

Придружете се на сите оние кои се осмелија да се спротивстават на ракот на дојка !

Донирајте купувајќи розови производи и учествувајте во големата розова прошетка!

Сабота, 19 Мај 2012, 12:00 часот, Плоштад Македонија – Скопје.

Ве очекуваме!

Денеска, повеќето жени кои имале мастектомија се погодни кандидати за реконструкција на дојка. По мастектомијата жените бираат да направат реконструкција на дојка од повеќе причини. Некои од нив не се чувствуваат целосно или женствено. Други пак не сакаат да се посветат на секојдневните обврски кои постојат кога се носи надворешна градна протеза. За многу жени реконструкцијата на дојка е добар начин да  се осетат подобро во врска со себе и да започнат нов почеток во животот.

За оние жени кои сакаат да направат реконструкција на дојка достапни се нови процедури кои можат да се направат побрзо и полесно, а при тоа носат и одлични резултати.

Погодно време за реконструкција на дојка

Реконструкцијата на дојка може да биде направена во исто време кога и мастектомијата. Овој метод се нарекува примарна реконструкција. Покрај ваквиот метод постои и одложена реконструкција која може да се направи неколку недели, месеци или години по мастектомијата. Базирано на Вашата лична состојба, Вие и Вашиот доктор можете да изберете кој метод е најдобар за Вас.

Примарна реконструкција

Предноста на методот на примарна реконструкција е што Вашата дојка ке биде реконструирана во исто време со мастектомијата. Така да Вие ќе имате само една операција и само еден период на заздравување. Ова значи дека со ова ќе можете во потполност да го избегнете искуството на имање само една или ниту една дојка.

Одложена реконструкција

Предноста на методот на одложена реконструкција е тоа што Ви дава време најпрвин да се фокусирате на заздравување од карциномот и да ја повратите силата. Одложената реконструкција на дојка исто така Ви дава повеќе време да ги разгледате сите можности и да донесете добро информирана одлука за Вашата реконструкција на дојка.

Можности за реконструкција на дојка

Постојат повеќе начини за реконструкција на дојка. Методот кој ќе го изберете Вие и Вашиот доктор ќе биде базиран на следните фактори:

• Вашите здравствени и животни навики
• Типот на Вашето тело
• Големината на Вашите дојки
• Вашиот личен избор
• Количината на зачувана кожа и ткиво

Реконструкцијата може да се изведе со користење на сопствено ткиво, со градни имплантанти или со комбинација на сопствено ткиво и граден имплантант. Дискутирајте со Вашиот доктор за да бидете способни да го направите правиот избор за Вас.

Реконструкција на дојка со имплантанти

Во тек на мастектомијата, хирургот ја отстранува кожата и ткивото на дојката, оставајќи го ткивото на градниот кош рамно и збиено. Пред поставувањето на трајниот имплантант, ткивото на градниот кош треба да се растегне за да се направи џеп за имплантантот. Истиот може да се направи во две фази или во една фаза.

Дво-фазна реконструкција на дојка

Двофазната градна реконструкција со имплантанти е многу популарна интервенција. Оваа интервенција може да биде направена за време на мастектомијата или после мастектомијата (одложена).

Процедура на интервенцијата

Привремениот граден ткивен експандер е поставен во градите. По одреден период,  Вашиот лекар постепено ќе го исполни експандерот со физилошки раствор (слично на солена вода). Во тек на овој процес, Вашата кожа постепено ќе се растегнува и развлекува, правејќи простор за имплантантот. Вашето тело постепено се прилагодува на растењето на имплантантот на ист начин како што телото на жената се прилагодува на постепеното растење на стомакот во тек на бременоста

Едно-фазна градна реконструкција

Ментор е една од ретките компании кои произведуваат градни имплантанти, кои се користат  едновремено и како ткивен експандер и како траен имплантант. Овие имплантанти се користат во едноактовна реконструкција на дојка. Оваа процедура е многу популарна меѓу докторите бидејќи сметаат дека за пациентите е подобро да имаат еден оперативен зафат за реконструкција на дојка, отколку два или повеќе.

       Процедура на интервенцијата

      Комбинацијата експандер имплантант се поставува на градниот кош за време на мастектомијата. Оваа протеза има мала тубичка за вбризгување и вбризгувачки отвор во близина на имплантантот. По период од неколку недели или месеци, физиолошкиот раствор се инјектира низ вбризгувачкиот отвор за да се експандира имплантантот и ткивото над имплантантот да се растегне. Кога посакуваната големина е постигната, тубата и отворот за вбризгување се одстрануваат  со едноставна хируршка процедура, а имплантантот останува на своето место.

Закрепнување од интервеницијата

Секоја жена закрепнува на различен начин.  Највероватно и Вие ќе почувствувате малку болка во тек на неколку дена по хируршката интервенција. Првите 24 до 72 часа по интервенцијата е периодот во кој ќе чуствувате најмногу непријатност. Вашите гради ќе бидат малку отечени и чувствителни. Иако рехабилитацијата на секоја жена е различна, би требало да можете да преземете лесни активности после една недела по интервенцијата.

Прашања за Вашиот хирург

1.Кои се моите можности за реконструкција на дојки?

2.Кои се можните ризици и компликации за секој тип интервенција за реконструкција на дојки?

3.Дали реконструкцијата на дојки може да биде истовремено со третманот на карциномот?

4.Колку време е потребно за комплетна реконструкција на дојки?

5.Кога ќе бидам во можност да ги продолжам вообичаените активности?

6.Колкаво е Вашето искуство со ваквите интервенции?

7.Дали имате фотографии со пред и по-оперативни примери кои би можела да ги видам?

Од многу одамна се знае дека лукот поседува извонредни лековити својства и бил користен како храна и лек во многу култури повеќе од илјада години. Научните истражувања покажуваат дека бил употребуван уште од времето на Египетските фараони и најраните Кинески династии.

Лукот и диететските додатоци кои што се базирани на екстракт од лук, превенираат многубројни заболувања и состојби, вклучувајки ги високиот крвен притисок, атеросклерозата, грип, настинки, кашлица, бронхитис, гастроинтестинални проблеми и менструални болки.

Студиите покажуваат дека лукот уништува многу видови на микроорганизми: бактерии, вируси, габи а во некои случаи дури и цревни паразити.

Лукот исто така е многу ефективен антиоксиданс кој што го зајакнува телесниот имун систем и превенира канцерогени состојби како што е цревниот канцер.

Ова растение содржи повеќе од 200 биолошки активни материи: витамини, минерали, аминокиселини и ензими. Лукот природно е богат и со селен и есенцијални траги од минерали кои имаат најразлични лековити дејства врз организмот. Како и да е, лукот е најпознат по своите ефекти врз кардиоваскуларното здравје и покажува одлични резултати во третирањето на високиот холестерол и триглицеридите во крвта, атеросклерозата, инфекции и сл.

Биохемиски најактивна супстанца во лукот е етеричното масло наречено алицин кое претставува природно средство за снижување на високиот крвен притисок, за детоксификација на крвта, делува како природен антибиотик, ја лекува главоболката и го подмладува организмот.

Лутеинот е вид на антиоксиданс кој припаѓа во групата на каротеноиди. Каротеноидите се природни липосолубилни пигменти кои се наоѓаат во различни видови на алги, овошје и зеленчук.

Студиите покажуваат дека лутеинот има способност да го заштитува човековото тело од фототоксичното оштетување и од токсичните ефекти на слободните радикали, ултравиолетовото зрачење од сонцето, зрачењето од компјутерите и телевизорите, вештачкото осветлување и сл. Лутеинот е присутен во макулата на човечката ретина и во човековите микро-кристални очни леќи и игра важна улога во заштитата од старечката макуларна дегенерација и катаракта (старечко перде) и исто така штити од појавата на одредени видови на канцер. Откако ќе се внесе лутеин во организмот, тој се таложи на macula lutea (жолта дамка) и ретината, како и во леќата на окото. Поради неговиот недостиг настануваат дегенеративни промени во овие делови на окото.

Лутеинот не се синтетизира природно во организмот и затоа е потребно да се внесува преку диететски додатоци или преку храна богата со лутеин како како на пример: пченка, брокули, грав, грашок, зелка, спанаќ, марула, киви, грозје и сл.

Истражувањата што се вршени на Харвардскиот универзитет покажуваат дека употреба на дневна доза од 6 мг, го намалува оштеувањето на макулата за 40 %.

Комбинација на Лутеин и Црна Боровинка

Лутеинот е антиоксидант кој спаѓа во групата на каротеноиди и се наоѓаат во повеќе видови на алги, овошја, невен и пиперка. Нивното основно дејство е да го заштитат човечкото тело, пред се окото и очното дно од токсичните ефекти на слободните радикали кои доаѓаат од надворешна средина, зрачењето на компјутерите и телевизорите, сонцето и вештачкото осветлување.

Лутеинот не се синтетизира во организмот и затоа е потребно да се внесуваат преку храната, односно преку суплементи и други додатоци. Боровинката има активно учество во заштита од инфекциите односно многу помага во регулирањето на ноќниот вид што е потврдено со многуте испитувања кои биле правени кај англиските пилоти за време на Втората Светска Војна. Боровинката е богата со антиоксиданси од типот на биофлавоноиди таканаречени антоцијанозиди.

Карактеристики:

Највисока концентрација на лутеинот се наоѓа во макулата и ретината на окото и после нивното внесување во организмот тие се таложат во истите, го овозможуваат нормалното функционирање на овој витален орган и го штитат окото од дегенеративни промени.
Боровинката со своето антисептично и антиинфламаторно дејство била користена во лекување на рани на кожата, проблеми со дигестивниот тракт, дијареа, атеросклероза и дегенеративни промени на крвните садови и на очното дно. Присуството на витаминот Ц и Д, како и биофлавоноидите од групата танини ги потврдуваат овие дејства.
Една студија извршена во Англија покажува дека нивото на лутеинот кај луѓето коишто боледуваат од дегенеративни промени на очното дно, односно катаракта е значително намалено. Други испитувања извршени со оваа цел, кај кои што е даван овој производ во доза од 6 мг, го намалил оштетувањето на очното дно за 40% во однос на оние кои што не го користеле. Тоа е уште еден доказ дека главната функција на овој препарат е да делува заштитно на очното дно (макула).

Примена:

• Се препорачува во превентивни цели кај дегенеративни заболувања на очното дно (катаракта);
• Се препорачува за подобрување на ноќниот вид и ноќно слепило;
• За третман на разни инфекции на окото и очното дно.

Екстрактот од шипка (плод од дивата ружа) има највисока доза на витамин Ц во споредба со било кое друго овошје или зеленчук. Една шолја полна со плод на шипка количински содржи витамин Ц исто колку што има во 40 портокали. Шипката исто така содржи и витамин А, Б1, Б3, К, Е, пектин, танин, бета-каротен, ликопен, лутеин и биофлавоноиди. Пулпата и кората на шипката содржат биофлавоноиди кои што имаат синергистичко дејство со витамин Ц со што се подобрува нејзината апсорпција во организмот. Витаминот Ц (познат како аскорбинска киселина) човечкото тело не може да го синтетизира, па затоа мора да се внесува со правилна исхрана или со диететски додатоци.

Модерниот начин на живеење, загадувањето на животната средина, влијанието од компјутерите и електричните апарати, чадот од цигарите итн. се фактори кои што ја зголемуваат потребата од внесување на витамин Ц, така што овој додаток во исхраната е неопходен дури и за најздравите луѓе.

Медицинска примена:

- Го зајакнува имунолошкиот систем и се бори против сите инфекции, настинки, грип и вируси;

- Помага во борба против стресот и хроничниот умор;

- Одличен тоник за исцрпеност кој се користи и кај рековалесцентните болни;

- Моќен антиоксидант кој се бори против слободните радикали и го забавува стареењето;

- Има антитоксичен ефект- го чисти и детоксифицира телото од надворешните штетни супстанци;

- Најновите истражувања покажуваат дека пушачите уништуваат 25-100 мг на витамин Ц во организмот со секоја цигара- шипката има способност да го надополни изгубениот витамин Ц кој што се уни-штува со чадот од цигарите и исто така помага да се намали зависноста од никотинот;

- Помага во намалувањето на нивото на холестеролот во крвтаи го зајакнува кардиоваскуларниот систем;

- Демонстрира антиалергенско дејство- го зајакнува имунитетот на респираторно ниво и помага во превенција на алергиите;

- Шипката има и антивоспалително, диуретичко и лаксативно дејство;

- Ја зголемува физичката кондиција и општата добросостојба на организмот.

Според Линус Паулинг, добитник на Нобелова Награда, консумирањето на шипка во високи дози може да го превенира и да се бори против канцерот.

Chasteberry дрвото (Vitex agnus-castus) му припаѓа на семејството Verbenaceae познато како вид дива лаванда (популарно наречена витекс). Растението води потекло од тропските предели по долините на реките во Јужна Европа и Медитеранот, а како украсно растение се одгледува во САД.
Старите Грци и Римјани ги користеле листовите и плодовите од ова растение во лекувањето на проблемите со дигестивниот тракт, за третман на рани на кожата и за подобрување на женското здравје.

Карактеристики:

Витексот содржи антиоксиданси од типот на флавоноиди, алкалоиди, дитерпеноиди, витексин, кастицин како и етерични масла (цинеол, лимонен и др.), кои ги стабилизираат проблемите со женските хормони, помагаат при ПМС и одржување на сексуалното здравје. Овие компоненти поволно делуваат при пореметување на менструалниот циклус и менопаузата и кај различни гинеколошки заболувања како што се: синдром на полицистични јајници (ги ублажуваат симптомите), циклична масталгија, хиперпролактинемија (зголемено ниво на пролактин во крвта) и сл.

Витексот го зголемува нивото на прогестеронот и ја стимулира хипофизата во создавањето на хормони и формирање на фоликули; поволно делува при кожните промени за време на пубертетот како што се акни и дисебореа; ја зголемува лактацијата и се препорачува да се зема во првите 10 дена по породувањето. Ако се зема пред спиење може да го подобри спиењето (го стимулира создавањето на мелатонин).

Примена:

• При третман на предменструален синдром (препорачливо е да се комбинира со витамин Б6);
• За регулирање на менструалниот циклус (аменореја и дисменореја);
• Се препорачува за време на менопаузата;
• За подобрување на овулацијата (стимулирање на фоликулите);
• За подобрување на либидото и зголемување на сексуалната енергија.
• Кај заболувања на кожа, коса и нокти;
• Кај невролошки заболувања како Алцхајмерова болест и аутизам,
• При разни инфекции и малигни заболувања и др.

Селенот е витален минерал во трагови кој што има антиоксидантни својства. Toj e од клучна важност за создавањето на белите крвни клетки со што значително ја зајакнува функцијата на имуниот систем и притоа му овозможува на овој минерал ефикасно да се бори против болестите и инфекциите.

Селенот исто така го детоксифицира телото од хронично изложување на радијација, хемотерапија и токсични материи. Истражувачите веруваат дека селенот е еден од најважните елементи за превенција од болести- неговите антиоксидантни својства ги заштитуваат клетките од негативното дејство на слободните радикали и го намалуваат растот на туморозните ткива. Селенот исто така е од витална важност за регулирањето на функцијата на тироидната жлезда.

Највисока концентрација на селен во човечкото тело е присутна во црниот дроб, бубрезите, панкреасот и тестисите кај мажите.

Селенот е присутен во многу видови на храна како што се: морски школки, јастог, туна, остриги, говедско, мисиркино и пилешко месо, ориз, лук, пченка, зрна од соја, семки од сончоглед и бразилски ореви кои се најбогатиот извор на селен и се препорачуваат само во мали количини.

Додавање на соодветна количина на селен во вашата исхрана го подобрува и одржува здравјето на целиот организам.

Најважните медицински примени и позитивни ефекти на селенот се:

- Овој минерал помага во намалувањето на ризикот од појавата на разни видови на канцер, посебно канцер на простатата, белите дробови, цревата и канцер на градата;

- Висока доза на селен се препорачува за третманот на веќе дијагностициран канцер бидејки го намалува неговото ширење и метастазирање. Понатамошни студии покажуваат дека користењето на селен во комбинација со други моќни антиоксиданти како витамин Ц, бета-каротен, витамин Е и Коензим Q10, заедно со употреба на есенцијални масни киселини (Омега 3-6-9), го намалува евентуалното ширење на канцер на градата и генерално стапката на морталитет кај ваквите пациенти;

- Го намалува ризикот од кардиоваскуларни заболувања (посебно ако се користи во комбинација со витамин Е);

- Го штити организмот од токсични минерали, помага во неутрализирањето на алкохолот, чадот од цигарите, оловото и кадмиумот од издувните гасови и сл.;

- Помага во сперматогенезата кај мажите и ја зголемува потенцијата;

- Се користи и за одржувањето на здрава коса и кожа (ја намалува појавата на акни);

- Го одржува здравјето на очите и видот- ги штити очите од појава на катаракта (старечко перде) и макуларна дегенерација;

- Помага во намалувањето на симптомите на лупус и може да ја намали болката и вкочанестота која се јавува како резултат на артритис бидејки има антивоспалителни дејства.

 Цинк

Цинкот е составен дел на двеста ензими во организмот, неопходен е при синтеза на протеините и игра важна улога во создавањето на ДНК и еритроцитите. Цинкот е од есенцијална важност за оздравувањето и правилниот раст и развој на новоформираните клетки. Овој минерал помага во процесите на дигестија и метаболизам и исто така го стимулира лачењето на инсулинот. Допринесува во одржувањето на здравјето на нервниот систем, посебно кај фетусот во развој. Цинкот го забрзува заздравувањето на раните, го намалува таложењето на холестеролот, го подобрува растот и развојот на организмот, ја подобрува интелектуалната активност и може да помогне во лечењето на многу психички проблеми, вклучувајки ја и шизофренијата.

Цинкот е неопходен за нормално создавање на сите полови хормони, ја подобрува репродуктивната способност и е ефикасен при лечењето на стерилитет.

Во организмот цинкот се складира во многу мали количини, па затоа е потребно постојано дополнување со додатоци во исхрана.

Аденокарцином

Овој вид на рак најчесто започнува во внатрешната обвивка на тенкото црево, најчесто се јавуваат во дуоденумот и јејунумот, поточно во деловите кои се поблиску до желудникот. Овие тумори може да прават обструкција на варењето на храната со што ја нарушуваат дигестијата. Аденокарциномот е најчест вид на рак на тенкото црево, но на него отпаѓаат околу 2% од сите тумори на гастроинтестиналниот тракт и е причинител на околу 1% од смртните случаеви поврзани со рак на гастроинтестиналниот тракт. Карциномот на тенкото црево може да се појави на повеќе места.

Лимфом

Овој доста невообичаен тип на рак е не-Хоџкин вид на лимфом кој започнува во лимфното ткиво на тенкото црево. Малигниот лимфом најчесто не се среќава како единствена лезија.

Саркоми

Најчесто кај тенкото црево се среќава леомиосаркомот. Се наоѓаат во мазната мускулатура на илеумот, последниот дел од тенкото црево. Липосаркомот и ангиосаркомот се среќаваат поретко.

Карциноидни тумори

Најчесто се среќаваат во илеумот. Во 50% од случаевите се појавуваат како мултипни лезии.

Причини и симптоми

Причините за појава на овој рак не се познати, меѓутоа во факторите кои допринесуваат за негов развиток спаѓаат изложеноста на канцерогени хемикалии, радијацијата и вируси. Исто така и пушењето и лошата исхрана се сметаат за ризик фактори. Инциденцата на овој рак е поголема кај луѓе со прекумерна тежина. Најчесто ракот на тенкото црево во почеток не дава симптоми. Гастроинтестиналното крварење е најчест симптом. Секој треба да се јави на лекар доколку се присутни наведениве симптоми :

• губење на тежина

• грутка во абдоминалната регија

• крвава столица

• болка или грчеви во абдоминалната регија

Дијагнозa

Проценката започнува со земање на детална анамнеза и вршење на комплетен преглед. Доколку пациентот веќе има симптоми лекарот може да ги предложи следните тестови:

• Рентген на горниот гастроинтестинален тракт. За подобро да се видат контурите на рентген пациентот зема течност наречена бариум.

• Компјутерска томографија(КТ)

• Магнетна резонанца

• Ултразвук

• Ендоскопија. Ендоскопот е тенко осветлено цевче кое преку грлото се воведува до дуоденумот. Со оваа процедура може да се изврши и биопсија со што се зема ткиво за микроскопско испитување за евентуално постоење на малигни клетки. Ако е евидентно постоењето на рак на тенкото црево ќе се направат дополнителни испитувања за да се утврди колку и каде се има проширено.

Клинички фази

Како и кај другите видови на канцер, ракот на тенкото црево може да се класифицира како локализиран, регионален или дистално проширен.

• Локализиран. Ракот се нема проширено надвор од границите на органот во кој се развил

• Регионална проширеност. Ракот се има проширено од органот во кој започнал на околните ткива –мускули, лигаменти или лимфни јазли.

• Дистална проширеност. Ракот се има проширено и во други органи како на пример црниот дроб, бубрезите, коските, белите дробови.

Терапија

Терапевски опции за третман на ракот на тенкото црево се хируршко отстранување, радијација, хемотерапија и/или биолошка терапија.

Ракот на тенкото црево може да се излечи во зависност од хистологијата. Најчест третман е хируршкото одстранување на ракот. Кај поголемите тумори потребно е опереративно да се одстрани и дел од околното здраво ткиво на цревото како и некои крвни садови и лимфни јазли.

Радијацијата ги убива клетките на ракот и ја намалува неговата големина со употреба на високо енергетски рентген зраци. Радијацијата може да дојде од надворешен извор-машина или од внатрешен извор. Терапијата која се базира на внатрешен извор на радијација вклучува употреба на радиоизотопи кои преку пластично цевче се администрираат во делот од телото каде се наоѓа ракот. Несакани ефекти од радијационата терапија се :

• премореност

• губиток на апетот(анорексиа)

• гадење и повраќање

• дијареа

• гасови

• поддуеност

• благи промени на кожата

• интолеранција кон млечни производи

Хемотерапијата ги убива клетките на ракот со лекови кои се земаат орално, интравенки или интрамускулно. Се нарекува системски третман бидејќи лекот преку крвотокот се движи низ телото и ги убива клетките на ракот кои се наоѓаат надвор од тенкото црево. Хемотерапијата може да се даде како адјувантна терапија после оперативен третман. Радијационата и хемотерапијата сами по себе се доста корисни кај мали канцери на тенкото црево. Несакани ефекти од хемотерапијата се :

• гадење и повраќање

• губиток на апетит

• привремено опаѓање на косата (алопеција)

• жарење во устата

• премореност, како резултат на малиот број на црвени крвни зрнца

• поголема изложеност на инфекции или крварење како резултат на ниското ниво на бели крвни зрнца и тромбоцити

Преку користење на имуниот систем на телото, биолошката терапија го стимулира телото да се бори против ракот. Природни елементи од телото или лабораториски произведени агенси се дизајнирани да ја поттикнат, водат или обноват способноста на организмот да се одбрани од болеста. Кој вид на терапија ќе се примени ќе зависи од видот на ракот, а не од клиничката фаза на болеста.

Прогноза

Прогнозата или можнота за преживување зависи од видот на ракот, целокупното здравје на пациентот како и од тоа дали ракот е проширен во други органи или се наѓа само во тенкото црево. Излекувањето зависи од можноста ракот целосно да се одстрани со операција. Аденокарциномот најчесто се среќава во дуоденумот, меѓутоа пациентите со рак во оваа област имаат полоша прогноза одколку оние со истиот канцер во јејунумот и илеумот, поради намалената можност за оперативно одстранување.

Националната Датабаза за Канцер (НДК) објави резултати за средно преживување од околу 19.7 месеци за овие пациенти со севкупно 5 годишно преживување на околу 30.5%. За одстранети аденокарциноми НДК дава податок за петгодишно преживување на 20% од пациентите, додека кај отстранети леомиосаркоми бројката е 50%. Со студија било утврдено дека можноста за метастази од леомиосаркомот се движи од 24-50%, овој вид на рак најчесто се шири во црниот дроб. Терапија на избор за рак на мазната мускулатура е хируршко одстранување. Радијационата и хемотерапијата немаат голем усоех. Пациентите кои се постари од 75 години имаат помали шанси за преживување од помладите пациенти. Исто така пациентите кај кои туморите немаат јасно дефинирани граници имаат полоша прогноза отколку пациенти кај кои се среќаваат тумори со добро дефинирани граници. Можноста за преживување се намалува со прогредирање на клиничката фаза на болеста. Кај локализирани тумори е 47.6%, кај регионално проширени 31% а кај дистално проширените 5.2%.

Превенција

Најголем број од луѓето кај кои се дијагностицира рак немаат наследни генетски абнормалности. Нивните гени се оштетиле после раѓање од супстанции во нивната околина. Супстанциите кои ја оштетуваат ДНК на начин кој доведува до развој на рак се нарекуваат канцерогени. Канцерогени се некои хемикалии, радијацијата и некои вируси. Азбестот е една од супстанциите за кои се смета дека предизвикуваат рак на тенкото црево. Иако точната причина за развој на рак не е позната група од фактори допринесуваат за негов развој а тука спаѓаат и пушењето и лошата исхрана. Исхрана со зеленчук и овошје и редукција на внесот на храна богата со масти може да го намали ризикот за развој на рак. Одредени овошја, витамини и минерали се доста корисни во превенцијата на рак на тенкото црево како на пример Б6, фолати, ниацин и железото. Некои испитувања ја поврзуваат консумацијата на солена, кисела и конзервирана храна со појавата на рак на дигестивниот систем. Исто и недостатокот на овоштје, зеленчук и влакна во исхраната се смета за ризик фактор. За превенција на рак, важно е да се избегнуваат канцерогените материи и познати ризик фактори, да се има здрав животен стил, исхрана со помалку масти и повеќе овошје и зеленчук. Модифицирањето на генетските предиспозиции преку редукција на ризик факторите исто така помага во превенцијата.

Статистичките податоци се поразителни. Тие покажуваат дека секој трет човек заболува од рак. Но науката тврди дека ракот може да се спречи со правилна исхрана. Ракот можеме да го превенираме избегнувајќи го сето она што има канцероген ефект. Канцероген ефект има пушењето, нездравата храна и прекумерното изложување на сонце. Но сето ова не гарантира дека со сигурност ќе го избегнеме ракот, туку се намалува ризикот од ова заболување. Некои научници тврдат дека честотата на ракот можела да се намали  за една третина ако се храниме поздраво. Американскиот невропсихијатар David Servan Schreiber во книгата “Против ракот-нов начин на живот тврди дека исхраната и начинот на живот може да го победат ракот”.

Кога на Dr. David Servan Schreiber му бил дијагностициран малиген тумор на мозокот,тоа му го сменило животот. Проучувајќи се што знае медицината и потпирајќи се на малите знаења за тоа како функционираат природните одбранбени механизми на човекот против ракот,се нашол на долг пат од болеста до ремисијата и конечното излекување. Тој пат траел 17 години.

Пред да почнете да ги читате специјалните намирници кои ги препорачува Dr. David Servan Schreiber треба да знаеме дека правилно избалансирана диета е многу важна. Тоа веројатно сте го прочитале безброј пати,но добро е да знаеш што но добро е да се повтори што е важно за добро здравје: да се јадат 5 порции овошје и зелечук дневно, да се јаде храна богата со растителни влакна, да се внесуваат помалку масти, особено масти од животинско потекло (црвено месо), да се намали количеството на сол и шеќер во исхраната и да се јаде разновидна храна.

Сето ова веќе го знаеме, но тоа што додава Dr. Servan-Schreiber се одредени намирници кои на телото му помагаат во борбата против ракот.

Еве кои намирници ги препорачува Dr. Servan-Schreiber:

Домат: Oвој зеленчук содржи органски соединенија терпени (терпеноиди)кои помагаат во блокирање на туморите. Други намирници со висока концентрација на терпени се билките како рузмарин,тимијан,оригано,босилок и нане. Доматот содржи и ликопен. Ликопенот е јак оксиданс од групата на каротиноиди. Човечкиот организам не може да ги синтетизира каротиноидите,па затоа тие мора да се внесат во организмот само со храна богата со ликопени. Апсорпијата на ликопените е подобра и поголема кога доматот се консумира пржен,отколку кога се консумира свеж домат. Се претпоставува дека при готвењето на доматот од него се ослободува ликопенот и на тој начин може полесно да се апсорбира.

Истражувачите и научно ја потврдиле заштитната улога на ликопенот во настанувањето на раккот на простата како и во намалување на ризикот на рак на желудникот ,на дојката и на кожата. Ликопенот може исто така да го забави и растот и ширењето на ракот на простата кај лица кои веќе се заболени од оваа малигна болест.

Мажите кои консумираат 10 домати неделно имаат 45%  помали шанси да заболат од рак на простата.

Брокула: Заедно со другите членови од својата фамилија, како што се: купусот и кељот, брокулата содржи јаки антиканцерогени молекули.

Според многу клинички студии, само 100 грама брокули дневно го намалуваат ризикот од рак. Таа содржи одредени количества витамини А, Ц и Е и е значаен антиоксиданс. Брокулата може да го забави процесот на оштетување на клетките, „нагризени“ од слободните радикали, кои доведуваат до старење и појава на разни болести, вклучувајќи ги и малигните болести. Овој зеленчук содржи речиси двапати повеќе витамин Ц од портокалот, а го зајакнува и одбранбениот механизам на организмот.

Консумирањето на 70 грама брокули дневно во тек на два месеци може да заштити од гастрит и рак на желудник, открила една студија спроведена во Јапан.

Свежите брокули содржат „сулфарофан“, природен лек за кој се смета дека го активира ензимот во телото кој се бори против слободните радикали, против хемиските агеси кои ја оштетуваат ДНК на клетката и против воспалението.

SGS (Сулфурофатен глукозинат) кој го содржи брокулата ги убива туморите, ослободувајќи ензими во телото кои ги уништуваат клетките на туморот и го спречуваат неговото ширење, односно метастазирање во далечните органи и ткива.

Брокулата како јак антиоксиданс е на врвот на топ-листата на исхраната со зеленчук, затоа што ја спречува апоптозата (процесот на умирање на клетките) во организмот. Содржи состојки што се нарекуваат сулфорани, природни хемиски материи што даваат препознатлив вкус и можат да го поттикнат самоуништувањето на раковите клетки. Така лекарите, редовното внесување брокули во организмот, го сметаат за превенција на ракот на дојката, но и на други малигни тумори.

Брокулите содржат и индоли, состојки што го забрзуваат метаболизмот на женскиот хормон естроген, кој е директно одговорен за малигните промени во структурата на клетките на дојката. Забележано е дека кај жените што внесуваат редовно брокула, а со тоа и големо количество фолна киселина, шансите да заболат од рак на грлото на матката или од рак белите дробови се помали.

Неодамнешните истражувања покажале дека брокулата особено помага во борбата против ракот на простата.

Чоколада: Се препорачува само чоколада со висок процент на какао, барем 70%. Таквата чоколада е богата со антиоксиданси и полифеноли, кои го забавуваат растот на раковите клетки.

Лук: Лукот е еден од најпопуларните лековити зеленчуци. И покрај својот јак и, за некои лица непријатен мирис, лукот уште од многу одамна се користел како здрава храна, но и како лек.

Лукот содржи околу 200 биолошки активни соединенија, а многу од нив се важни во превенцијата на многу заболувања.

Резултатите од големата клиничка студија, која испитувала околу 50 000 жени од Ајова (САД), на возраст од 55 до 65 години, покажале дека лукот е зеленчук кој, во голема мерка, штити од рак на дебело црево.  Исто така, постојат и многу истражувања кои потврдиле дека лукот помага во борбата против ракот на дојката, белите дробови, бубрегот и простатата.

Риби: Рибите како што се лососот, скушата, пастрмката, харингата, туната, крапот…) богати се со омега-3 масни кислеини, за кои е докажано дека влијаат на намалувањетго на растот на туморот. Истражувањата покажале дека јадењето на масна риба два пати неделно може да помогне да се победи ракот.

Агруми: Овошјето како што се лимоните, портокалите, мандарините, грејфрутот и другото слично киселкасто овошје богато со витамин Ц, богато е и со флавоноиди и терпеноиди, кои го запираат воспалението. Делуваат како инхибитори на растот на раковите клетки и имаат јако антиоксидативно дејство, кое ги штити клетките од оксидативното оштетување дури подобро од витаминот Ц.

Пиперка: Од витамини, пиперката најмногу содржи витамин Ц, кој го јакне одбрамбениот систем на организмот.  Докажано е дека во пиперката има дури 4-5 пати повеќе витамин Ц отколку во лимонот и портокалот.  Количината на витаминот Ц изнесува околу 100-250 mg во 100 g свежи пиперки, a неговата количина зависи од староста на пиперката.  Витаминот е моќен антиоксиданс.

Пиперката содржи и ликопен, најјак антиоксиданс од групата на каротиноиди, кој помага во борбата против клетките на ракот. Тој е јак инхибитор на буењето на раковите клетки. Заедно со морковот, цвеклото и кајсијата, пиперката е богата со каротиноиди кои помагаат во борбата против туморот на мозокот.

Колон канцер е канцер на дисталниот дел од дигестивниот тракт. Во повеќето случаи започнува како бенигни аденоматозни полипи кои непредизвикуваат симтоми заради што докторите советуваат да се прават редовни скрининг тестови со кои навремено би се открили полипите пред тие да станат колон канцер. Колоректалниот карцином е третиот по честота дијагностициран карцином кај мажите и жените, и втора најчеста причина за смрт од карциноми ширум светот. Кај нас од 2000 до 2008 годишно заболуваат од 23 до 27 лица на 100.000 жители. Најкритична возраст за да се заболи од овој вид на рак е шестата декада од животот, но ако болеста за открие во рана фаза, речиси во 90 отсто од случаите, се лекува успешно.
Овој тип на карцином се јавува поради абнормално размножување на клетките во дебелото црево (колонот) или ректумот. Колоректалниот карцином секогаш започнува како полип кој се развива на површината на слузницата на дебелото црево. Најчести два типа на полипи се аденоматозните и хиперпластичните полипи. Тие се развиваат кога се јавуваат грешки во регенерацијата на клетките кои го обложуваат колонот и ректумот. Повеќето полипи се презентираат како бенигни, но некои од нив имаат потенцијал да постанат малигни. Нивното рано детектирање и отстранување може да го превенира развивањето на карциномот.
Ризик фактори

Денешните сознанија укажуваат дека овој тип на карцином настанува поради интеракција помеѓу факторите на околината и генетската предиспозиција за развој на болеста.Како ризик фактори се вбројуваат :

• Возраст– повеќето од пациентите се постари од 50 години.
• Раса-луѓето од Африка и Америка имаат поголем ризик за колонканцер отколку луѓето од другите раси
• Лична историја за присуство на аденоматозни полипи
• Инфламаторни болести на цревата-(улцерозниот колит и Кроновата болест) по 10-годишна еволуција го зголемуваат ризикот за повеќе од 2 пати, поради појавата на тешки дисплазии на колонската лигавица.
• Хередитарни синдроми-генетски синдроми присутни со генерации во твојата фамилија може да го зголемат ризикот од колоректален карцином.Такви синдроми се фамилијарната аденоматозна полипоза (ФАП синдром), хередитарниот неполипозен КРК или Lynch-ов синдром и MYH-асоцираната полипоза. Овие синдроми се манифестираат со рана појава на  аденоматозни полипи во колонот и тоа пред 40 година.

• Фамилијарна историја на колон канцер и колон полипи-Поголем ризик за добивање на колоректален карцином имаат лица кои во својата фамилија имаат член заболен од оваа болест.
• Исхрана внесување на поголема количина на црвено месо (свинско, јагнешко, говедско) , мал внес на целулоза или влакнеста храна и внес на поголема количина на животински масти
• Седетарен начин на живот-без физичка активност
• Диабет и инсулин резистентна болест
• Зголемена телесна тежина или здебеленост;
• Пушење и внесување на алкохол над социјалните количини;

Во рана фаза не постојат рани предупредувачки знаци. Поради оваа причина неопходен е скрининг тест за сите лица постари од 50 години ,а за оние кои имаат барем еден од ризик факторите скрининг тестови треба да се направат и порано пред 50 година.. Како болеста напредува се јавуваат

• промена во рефлексната активност на цревата (опстипација-запек, или дијареа-пролив)
  • траги на крв во фецесот
  • перзистентен абдоминален дискомфорт како болка
  • губење на телесната тежина
  • замор

 Скрининг
Целта на скринирањето е откривање и навремено отстранување на аденоматозните полипи како и дијагноза на карциномот во рана фаза на болеста кога има најголема можност за излекување. Со цел за адекватна имплементација на скрининг програмите за колоректален карцином популацијата се групира во 3 категории за кои постојат различни соодветни скрининг програми:
1. популација со просечен ризик, во која влегуваат лица над 50-годишна возраст кои немаат фамилијарна историја за полипи или канцер За овие лица се препорачува да почнат со редовен скрининг на 50-годишна возраст.
Достапни се следниве скрининг опции, а најсоодветните се избираат по консултацијата со лекар:
- тест за окултно (невидливо) крвавење во изметот во 3 последователни столици- еднаш годишно;-
- дигитален ректален преглед: секои 3 години;
- флексибилна сигмоидоскопија: секои 3 години;
- виртуелна колоноскопија (CT колонографија): секои 5 години;
- двојно контрастна Ba-клизма: секои 5 години;
- колоноскопија: секои 10 години.
Се започнува со тест на окултно крварење кој треба да го направи семејниот доктор кај сите лица постари од 5о години.
Позитивен тест на окултно крвавење индицира:
- детален клинички и лабораториски преглед;
- дигитален преглед на ректумот и ректороманоскопија;
- доколку е наодот негативен, следува задолжителна сигмоидоскопија комбинирана со двојно-контрастна иригографија;

2. популација со покачен ризик –се лица со фамилијарна историја на болест

3. популација со висок ризик, лица кај кои е суспектен или потврден некој наследен синдром на колоректален карцином

Кај лица со покачен ризик и лица со висок ризик се препорачуваат Почести скринизи, почнати на порана возраст

ColoSure-нов напреден ,неинвазивен скрининг тест

ColoSure“ тестот користи само еден примерок од столицата ,а го открива присуството на активниот колоректален карцином кај лица со просечен ризик. Тестот се работи после еднократно земање на примерок од столоцата при комплетно празнење на цревата и ја испитува ДНА на одлупените клетки на слузницата на цревата кои би укажале на можно присуство на карцином.„ColoSure“ тестот може да се користи како дел од постоечкиот скрининг програм за колоректален карцином и е комплеметарен со колоноскопијата. Има опсег на осетливост од 72-77% и специфичност од  83-94% Овој клинички тест ги детектира промените во виментин генот на ДНА, кој е важен за имунитетот и за другите важни клеточни процеси во организмот.Ако при ова тестирање виментин генот се покаже како хиперметилиран или „исклучен“ т.е. неактивен, тоа би можело да укаже на рак на дебело црево. Истражувањето, објавено во септември 2008 година, во Американскиот часопис за гастроентерологија, покажало дека откривањето на метилиран виметин ДНА во фецесот било истовремено и високо осетливо и многу специфично за откривање на раните фази на рак на дебело црево, во кои фази болеста е излечива.

Дефинитивна дијагноза

Ако досега напоменатите тестирања асоцираат на колоектален карцином, следната метода со која сигурно се потврдува дијагнозата е биопсијата. Биопсијата се изведува во исто време со колоноскопијата, т.е. додека таа трае и тоа од местата кои изгледаат необично. Ова ткиво понатаму се испитува под микроскоп од страна на патолог кој утврдува дали се работи за малигно променети клетки или не.

Промени во животниот стил и во исхраната
Се претпоставува дека промените во животниот стил и во исхраната драстично го намалуваат ризикот од колоректален карцином, дури за 60–80%. За оваа цел потребно е

•  Внесување на поголема количина овошје, зеленчук во секојдневната исхрана за зголемување на волуминозноста на изметот и негова побрза пасажа низ колонот.
•  Редукција на внес на животински масти. особено онаа богата со заситени масти
• Замена на црвеното месо (свинско, јагнешко, говедско) со риба или месо од пердувеста живина. Црвеното месо да се практикува најмногу еднаш неделно. Се претпоставува дека хемоглобинот и миоглобинот во црвеното месо, во реакција со хемиските супстанции во човечкиот организам, создаваат канцерогени соединенија.
• Некои витамини и минерали имаат благо протективно дејство за заштита од развој на колоректален карцином, иако механизмите со кои дејствуваат сè уште не се точно утврдени. Од витамините, вакво дејство им се препишува на: фолната киселина (витамин B-9), застапена во лиснатиот зеленчук (спанаќ, марула), брокули, банана, легуминози; и на витаминот D, кој може да се внесе преку исхраната (рибино масло, риба, јајца) или да се синтетизира од самиот организам со изложување на сончева светлина. Од минералите, се претпоставува дека протективно дејство поседува калциумот, кој во поголеми количества се наоѓа во млекото и во млечните производи, во сардините, шкампите, а може да се внесува и како сумплемент (додаток во исхраната);
•  Редукција на телесната тежина под „Body Mass Index“ 26кг на квадратен метар телесна површина.
• Зголемена физичка активност од најмалку 30 мин
•  Апстиненција од тутун и од алкохол.Познато е дека алкохолот е потенцијален карциноген и поттикнува настанување на колоректален карцином.

Колон канцер превенција за лица со висок ризик

Некои третмани како што се лекови и хируршки зафати може да го намалат ризикот од  колон канцер .Подолготрајна примена на аспирин во високи дози може да го намали ризикот од карцином,но тоа од друга страна може да предизвика и несакани ефекти како гастроинтестинално крварење и улкус. Сличен ефект имаат и повеќето аналгетици како што се бруфен.Се препорачува и тотална колостомија  отстранување на колонот и ректумот за да се превенира појавата на карцином кај овие лица со висок ризик.

Staging на колоректалниот карцином

Стадиум I – Карциномот не е проширен во внатрешноста на колонот или ректумот ( не пробил под слузницата);
Стадиум II – Карциномот се проширил во мускулната обвивка на колонот и ректумот;
Стадиум III – Карциномот зафатил еден или повеќе лимфни јазли во таа регија;
Стадиум IV – Карциномот се проширил во останатите делови на телото, како црниот дроб, белите дробови, или коските.

Терапија

Терапијата вклучува хируршко отстранување на туморот во општа анестезија  Во случај на поголем тумор, мора да се отстрани целиот колон или ректум. Доколку карциномот се проширил во останатите органи (метастазирал) терапијата е комбинирана – хируршка, радиотерапија и хемотерапија, кои имаат за цел да ги олеснат симптомите и да го продолжат животниот век.

Методата како радиофреквентна аблација користи топлина за да го изгори туморот. Контролирана преку CT-скен, докторот воведува тенка игловидна направа која доведува топлина директно на туморот и околното ткиво. Ова е алтернативна метода за уништување на туморските клетки кои неможат да се отстранат хируршки. Кај пациенти со ограничен број на метастази во црниот дроб кои неможат да се третраат хируршки, хемотерапијата понекогаш комбинирана со RFA се користи за да се уништи туморот.

Во рана фаза колоректалниот карцином може да се излекува. Затоа секое лица треба да одреди во која група на лица со ризик се вбројува и навремено да започне со скрининг тест.