Истражувањата  покажуваат  дека  помеѓу 20 и 40% од  жените  после  операцијата од  карцином  на  дојка  развиваат  некој  степен  на  лимфедем.  Лимфедем  е  абнормално  собирање  на  лимфната течност  што предизвикува  отоци  кои  најчесто  се  забележуваат  на  рацете  и  нозете.  Најголем  ризик  за  создавање  лимфедем  имаат  пациентите  кај  кои  при  хируршкиот  третман  на  ракот  на  дојка  одстранет  е  еден (биопсија  на  лимфниот  јазол  чувар)  или  повеќе  лимфни  јазли  од  аксилата (дисекција  на  аксилата),  потоа  пациенти  на  радиотерапија  и  пациенти  со  метастатски  проширена  болест  кога  самиот  карцином  го  блокира  протокот на  лимфната  течност.

Зошто  доаѓа  до  лимфедем?

Во  пределот  на  градниот  кош,  пазувната јама  и  рамената  има  голем  број  лимфни  садови  кои  ја  носат  лимфата  од  рацете  и  дојката. Траумата  заради  хируршкиот  зафат  како  и  развојот  на  фиброза  после  радиотерапијата  ги  оштетува  тие  нежни  структури,  доведувајќи  до  блокада   во  истекувањето  на  лимфата,  што  резултира  со  оток  на  раката,  задебелување  на  кожата,  чувство  на  тежина  во  раката  и  ограничување  на  движењето. Стравувајќи  од  болка  и  евентуално  натамошно  влошување,  повеќето  оперирани  мируваат  и  ја  штедат раката  и  рамото  од  оперираната  страна,  со  што  всушност  постапуваат  спротивно  од  она  што  е  потребно  за  заздравување. Лек  за  лимфедем  не  постои,  но  постојат  постапки  и  третмани  за  нега  со  кои симптомите  на  лимфедемот,  во  форма  на  отекување  и  намалување на  обемот  на  движење,  можат  да  се  превенираат,  и  ако  дојде  до  појава  на  лимфедем  можат  да  се намалат  и  држат  под  контрола. Лимфедем на  раката  се  јавува  заради  собирање на течност   богата  со  белковини  во  меките  ткива. Заради насобраните  белковини  се  појавуваат  отоци  кои  можат  да  предизвикаат  и  хронично  воспаление,  моментални  и  трајни  промени  на  ткивото. Лимфедемот  на  раката  често  се  јавува  кај  жените  кај  кои  е  направена  мастектомија (ако со  операцијата  се  отстранети  лимфните  јазли).  Зрачењето  на  пазувните  лимфни  јазли,  но  и  хемотерапијата  се  ризични  фактори  за  појава  на  лимфедем. Со  лимфедем  може  да  биде  зафатена  целата  рака  или  дел  од  раката  како  што  е  шаката, рачниот  зглоб  или  подлактицата,  зависно  од  функционалната  состојба  на  лимфните  садови,  крвните  садови,  мускулите  но  и  здравствената  состојба  и  обемот  на  телесните  активности. Ризикот  за  развој  на  лимфедем е индивидуален  за  секоја  жена. Лимфедем  може  да  се  појави  веднаш  после  операцијата  или  дури повеќе години  после операцијата.

Кои  се  почетните  симптоми  на  лимфедем?

Знаци  кои  можат  да  посочат на  лимфедем  се:

  • Чувство на  тежина  во  раката
  • Појава на  оток
  • Намалена подвижност  на  дланката  или  целата  рака
  • Затегнување на облеката  само  на  едната  рака
  • Вдлабнатина после  притисок  во  подрачјето  на  можниот  оток
  • Чувство на  ,,затегање,,

Кои  се  основните  начини  на  превенција  од  лимфедем?

Основните  постапки  и приспособувања во  превенцијата на  лимфедемот се:

  • Приспособени вежби
  • Соодветна нега
  • Носење соодветна  облека  која  не  ,,стега,,  особено  околу рацете
  • Носење ортопедски  градник
  • Одбегнување високи  температури  од  било  кој извор (сауна,  жешки  бањи,  хауби,  претопли  базени)
  • Спречување појава  на  инфекции  од  било  која  причина
  • Заштита од  сонце
  • Правилна употреба  на  протезата
  • Носење компресивни  завои
  • Приспособување на  секојдневните  активности  на  здравствената  состојба
  • Лимфна дренажа

Неколку  совети  за  исхраната:

  • Одржувајте соодветна  телесна  тежина
  • Одбегнувајте алкохол  бидејќи  ги  шири  крвните  садови  и  предизвикува  дополнително  заминување на  течноста  од  крвните садови  во  околното ткиво
  • Пијте доволно  течности,  најдобро  обична  вода
  • Одбегнувајте пушење: пушењето  низ  бројни  механизми  лошо влијае  на  циркулацијата  и  снабдувањето  со  кислород  во  сите  ткива  во  организмот
  • Не одбегнувајте во  исхраната  да  употребувате  протеини – ако  не  внесувате  доволно  протеини  го  ослабнувате  сврзното  ткиво и  општата  состојба  на  организмот  и  го  влошувате  лимфедемот
  • Намалете го внесот  на  сол  и  шеќер  бидејќи  го  поттикнуваат  задржувањето  на  течностите  во  телото –  на  тој  начин  ќе  ја  регулирате  и  телесната  тежина
  • Контролирајте го  нивото  на  шеќерот  во  крвта  бидејќи  зголеменото  ниво  на  шеќер  во  крвта  може  да  ги  оштети  малите  крвни  садови