Малигниот меланом претставува тип на канцер кој што настанува од меланоцитите, клетки кои што се наоѓаат во кожата и се одговорни за продукција на пигментот меланин. Малигниот меланом настанува кога меланоцитите повеќе нема да реагираат на нормалните клеточни механизми за клеточен развој и стануваат способни да вршат инвазија локално и да се прошируваат на другите органи во телото (метастази), каде повторно вршат инвазија и ги пореметуваат функциите на тие органи.

Опис
Меланоцитите, продуцираат  кафеав пигмент познат како меланин и се одговорни за меѓурасните варијации на бојата на кожата како и за бојата на бемките. Малигните дегенерации на меланоцитите преминуваат во тумор познат како меланом, при што се разликуваат четири  подтипа: меланом со површинско ширење, со нодуларно ширење, lentigo maligna и акрален лентигинозен меланом.
Малигниот меланом може да се развие било каде на телото. Кај мажите, тоа е најчесто на трупот. Кај жените, најчесто се јавува на грбот и на нозете. Подтипот на малигнитетот  може да влијае каде туморот ќе се развива; lentigo меланомот е почест на лицето додека акралниот лентигинозен меланом е почест на дланките, стапалата или на ноктите.
Бидејќи вертикалниот раст го карактеризира малигнитетот, нодуларната варијанта на меланом има најлоши прогнози. За среќа, површинското ширење е најчест тип. Примарниот тумор започнува во кожата, најчесто од меланоцитите на постоечка бемка. Откако ќе стане инвазивен, може да напредува надвор од местото од кое потекнува во регионалните лимфни јазли или да патува во другите органски системи на телото и да добие системска природата. Нетретиран, малигниот меланом има класичен напредок. Почнува и расте локално, продира вертикално, се разнесува од страна на лимфата во регионалните лимфни јазли, познато како регионални метастази. Потоа може да се шири од лимфните јазли во крвотокот или крвните садови, и со тоа се овозможува ширење на карциномот низ телото. Кога ќе се развие системска болест или ќе се случат далечни метастази, меланомот најчесто се јавува на белите дробови, мозокот, црниот дроб или понекогаш и на коските. Малигнитетот предизвикува смрт, кога неговиот неконтролиран раст ќе ја поремети функцијата на виталните органи.

Статистика
Од новите случаи на канцер, малигните меланоми се присутни со 5% од малигнитетите кај мажите и 4% кај жените, и воедно претставуваат шест најчест канцер кај мажите и седми најчест канцер кај жените. Малигниот меланом е причина за инциденцата од 1,5 % од  вкупниот број на смртни случаи предизвикани од канцер. Инциденцата на кожниот малигнен меланом е во константен пораст, најверојатно поради се поголемото   изложување на сонце. Во моментов, ризикот за појава на оваа болест е 13 случаи на 100 000 население. Ги погодува сите возрасни групи но најчесто се среќава кај пациентите помеѓу 30 и 60-годишна возраст. Изложувањето на сонце дефинитивно го зголемува ризикот од развој на меланом. Сепак, тоа не е единствената причина за појава , тука е и историјата на изгореници (особено ако се тешки или во рана возраст). Врз основа на овој податок, населението кое живее во области со големо изложување на сонце е предмет на зголемен ризик. Малигниот меланом може да се јави на кожата насекаде на телото. Се проценува дека од  50% до 70% спонтано се развиваат додека остатокот започнува од постоечка бемка.

Причини и симптоми
Предиспонирачки  причини за развој на малигниот меланом се најчесто животната средина и генетските причини. Факторот на животната средина се јавува после прекумерно изложување на сонце. Постојат исто така и генетски фамилијарни синдроми. Подеднакво, и ултравиолетовото зрачење, и оштетувањето од  кислородните слободни  радикали предизвикани од изложувањето на сонцето, може да ги оштетат  клетките, особено нивната ДНК. Се смета дека ова оштетување е вклучено во предизвикувањето на мутации  кои што резултираат со развојот на малигниот меланом. Позитивна фамилијарна историја на еден или двајца роднини од прв степен кои имале меланом го зголемува  ризикот за појава на овој малигнитет врз генетска основа. Оваа фамилијарна тенденција е забележана кај 8% до 12% од пациентите. Постои еден синдром познат како диспластичен (атипичен) невус синдром кој се карактеризира со атипични бемки со одредени клинички карактеристики кај деца под 10 годишна возраст. Ваквите индивидуи треба да бидат следени внимателно во однос на развојот на малигниот меланом.
Бројот на бемки го зголемува ризикот, но потребно е да се разгледува големината на бемките. Доколку постојат десет големи бемки над 1 cm има поголем ризик отколку оние со поголем број (50-99) помали бемки.  Кога детето е родено со големи, вродени бемки, потребно е внимателно набљудување на промената поради зголемениот ризик. Промени кои што се значајни во бемката се:
• Асиметрија
• Гранична неправилност
• Боја на бемката
• Дијаметар поголем од 6 mm

Три од критериумите се однесуваат на варијабилноста на лезијата (бојата на бемката се однесува на деловите со светла боја и темна боја расфрлени во рамките на бемката). Така мала, воедначена регуларна лезија има помалку причини за загриженост. Тоа е важно да се свати дека промената на бемките или брзиот развојот на нови се многу важни симптоми.
Други значајни промени во бемката се оценуваат според Глазгов 7 скалата. Симптомите и знаците подолу наведени може да настанат било каде на кожата, вклучувајќи ги дланките, стапалата и базата на ноктите:
• промени во големината
• промени во обликот
• промена во бојата
• воспаление
• крусти и крварење
• сетилни промени
• дијаметар над 7 мм

Во оваа шема, променете се нагласени, заедно со големината. Крварењето и сетилните промени се релативно доцни симптоми. Симптоми поврзани со присуството на регионална болест, се однесуваат на присуството на јазли или грутки во областите на лимфните јазли. Исто така постојат и посебен вид на метастази што се случуваат регионално при малигниот меланом, познати како транзит метастази. Ако меланомот се шири низ лимфниот систем, резултира со чвор помеѓу примарното место и оригиналниот лимфен јазол. Кај пациентите кои што се дијагностицирани со широко распространета системска болест, симптомите и знаците се поврзани со органите кои што се зафатени. Тука спаѓаат невролошките проблеми, белодробните проблеми, проблемите на хепарот и во зависност од зафатеноста на органот со метастазата.

Дијагноза
Ниту еден од клиничките знаци или симптоми спомнати погоре  не се апсолутни индикации дека пациентот има малигнен меланом. Вистинската дијагноза се постигнува со биопсија, постапка при која се вади дел од ткивото за да се испита под микроскоп. Откако дијагнозата е добиена, потребно е да се направи внимателен преглед  на регионалните лимфни јазли на пациентот. Внимателен преглед за да се откријат никакви симптоми на присуство на широко распространета болест е исто така потребно.
Доколку пациентот има ран стадиум на меланом дополнителни тестови не се потребни. Рутинските  тестови  во оваа ситуација вклучуваат комплетна крвна слика, рендгенска снимка на градите и одредување на нивото на крвни ензими, вклучувајќи млечна дехидрогеназа и алкална фосфатаза. Ако пациентот има знаци или симптоми на напредната болест, или ако длабочината на лезија на пенетрација е голема, потребни се дополнителни испитувања. Овие би вклучиле КТ скенирање на стомакот, на градниот кош или регионална лимфни области, како и КТ или МРИ на мозокот.

Клинички стадиуми
Клиничките стадиуми на малигниот меланом се поставуваат во зависоност од длабочината на продирање низ кожата и нејзините додатоци.
При Градус I и Градус II не настанува инвазија во регионалните лимфни јазли и затоа се локализира меланомот  на местото каде се јавува. Овие фази се поделени врз основа на пенетрацијата. Градус Ia е 0,75 mm или помалку и Iб е 0,75 mm до 1,5 mm пенетрација. Градус IIa е 1,5 мм до 4,0 мм и Градус IIb е над 4,0 mm или навлегување во поткожното масно ткиво. Во Градус III и IV, болеста се јавува  надвор од примарната локација. Градус III е дефиниран преку присуството на транзит или регионални метастази или двете. Во Градус IV се јавува присуство на далечни метастази.

Третман
Третманот на малигниот меланом е примарно хируршки. Понови, поефикасни протоколи кои вклучуваат онколог се развиени за пациенти со системска болест. Радиотерапија има ограничена улога во третманот на меланомот, првенствено има улога  при помагање да се ублажат ефектите од метастазите кои што се наоѓаат  во мозокот, а понекогаш и на скелетот. Клучот за успешно лекување е раната дијагноза. Пациентите кои се навремено идентификувани со локализирани, тенки, мали лезии (карактеристични со ширење на површинскиот поттип) скоро секогаш преживуваат. За оние со поголеми лезии, резултатот е сиромашен и покрај напредокот во системската терапија.
Меланомот не е излечен ако не се дијагностицира во фаза кога може да биде изолиран и отстранет хируршки. Вклучување на локална и регионална нодуларна хируршка операција  се оправдува за Градус I и Градус III. За пациентите во Градус IV или за оние за кои што се прогнозира дека ќе развијат повторни далечни метастази се предлага хемотерпаија или имунотерапија. Најновите истражувања имаат за цел подобрување на хемотерапевтските третмански режими. Адјувантната терапија, како дополнителна хемотерапија, со цел да се намалат можните повторни појави на болеста кај високо ризични пациенти, исто така доаѓа во предвид.
Хируршката терапија на примарното место на појава вклучува широко локално отстранување на кожата и поткожното ткиво, вклучувајќи го местото околу лезијата. Секако, ако може да се констатира дека има присуство на јазли, ресекција (отстранување) на исите е најсоодветно.
Иако интерлеукин се произведува природно во телото, кај некои пациенти, овој лек помaга при намалување на туморите. Несаканите ефекти, сепак, може да бидат тешки, и се движат од симптоми на грип до појава на системска инфекција и кома.
Некои пациенти, кои што се во Градус IIb и Градус III меланом, се изложени на висок ризик за повторна појава на болеста после третманот. Иако овие пациенти се клинички слободни од болеста по завршениот примарен  третман, тие сепак имаат поголема веројатност да имаат некои микроскопски заостанувања на болеста во организмот.
Во фаза на истражување е откривање на начинот за намалување на стапката на релапс. Интерферон алфа 2а е агенс кој го поттикнува имунолошкиот систем. Оваа адјувантна терапија може понекогаш малку да го зголеми времетраењето на болеста. Сепак, интерферон алфа 2а има висока токсичност и пациентите не можат секогаш да ги толерираат несаканите ефекти. За жал, третманот на оние пациенти за кои се прогнозира  развивање на системска болест обично не успева. Хемотерапевтскиот агенс dacarbazine или DTIC, се чини дека е најстариот активен агенс. Севкупно реакции се забележани кај околу 20% од пациентите, и тие траат само 2-6 месеци. Комбинирана терапија може да биде опција. Режимот на DTIC + BCNU (carmustine) + цисплатин + тамоксифен обезбедува терапевтски одговор кај 40% од пациентите. Комбинирање на биолошките агенси или имунолошка, како што е интерферонот, со стандардните хемотераписки агенси е се уште во фаза на истражување со цел да се зголеми стапката на преживување. Иако радиотерапијата има минимална улога во примарниот третман на малигниот меланом, за пациентите кои имаат метастатска болест, зрачењето може да биде корисно.

Прогноза
Речиси сите пациенти преживуваат со Градус Ia малигнен меланом,  а стапката на преживување на Градус I генерално е повеќе од 90%. Преживувањето на пациентите  во Градус IIa е околу 65% за пет години, додека во Градус IIб преживувањето во период од 5 години е 50%. Градус III има стапка на преживување на 5 години од 10% до 47%, во зависност од големината и бројот на регионалните јазли кои се вклучени. Градус IV малигнен меланом е речиси секогаш фатална болест.

Превенција
Иако е тешко да се докаже дека заштитата од сонцето статистички ја намалува  зачестеноста на малигнен меланом, сепак се  препорачува употреба  на заштитни средства  со цел заштита од  ултравиолетовата светлина (која се смета за главен фактор во развојот на меланомот) и одбегнување на тешки изгореници предизвикани од изложување на сонце.